शिक्षक ‘इन्द्र सर’ अब कुखुरापालक

मिना बुढाथोकी। सल्यान : शारदा नगरपालिका–४ निवासी इन्द्र शर्मालाई गाउँमा सबैले ‘इन्द्र सर’ भनेर बोलाउँछन्। गाउँकै स्कुलमा २६ वर्षसम्म शिक्षण गरेका उनको परिचय अहिले अवकासपछिको जीवन कुखुरापालक किसानका रूपमा छ।

इन्द्र सरले अहिले गाउँमै कुखुरा फार्म सञ्चालन गरिरहेका छन्। कुखुरा फार्म सञ्चालन गरेपछि उनको आम्दानी दोब्बर भएको हो। शिक्षण पेसामा रहँदा हुने आम्दानीभन्दा अहिले कुखुरापालनबाट दोब्बर आम्दानी भइरहेको छ। कुखुरा फार्मबाट घरखर्च कटाएर मासिक ५० हजार रुपैयाँ बचत गर्ने गरेको उनले बताए। कुखुरापालनबाट लाखौं आम्दानी गर्न सफल उनी गाउँका सबै बेरोजगार युवाका लागि प्रेरणाको स्रोत पनि बनेका छन्।

इन्द्रले गाउँमै सञ्चालन गरेको प्रकृति पंक्षी तथा प्रजनन् फार्मले उत्पादन गर्ने कुखुराको मासुले स्थानीय बजारको मागसमेत पूर्ति गरेको छ। ‘फार्ममा चार सय बढी लेयर्स जातका कुखुरा छन्, टर्की र लोकल कुखुरा पनि पालेको छु’, उनले भने, ‘कुखुराको अण्डा, चल्ला र मासु बेचेर राम्रै आम्दानी भएको छ।’ उनले पालेका कुखुराको अण्डा, चल्ला र मासु स्थानीय बजार खलंगादेखि पिपलनेटासम्मको बजारमा सहजै बिक्री हुने गरेको हो। अधिकांशले घरमै आएर खरिद गर्ने गर्दछन्।

बजारको मागअनुसार थप एक हजार कुखुरा थपेर अरूलाई रोजगारी दिने गरी व्यवसाय सञ्चालन गर्ने उनले बताए। उनीसँग ५ सय अण्डालाई ह्याचरी गर्न सक्ने मेसिनसमेत छ। करिब २० लाख लगानीमा एक वर्ष अघिमात्र उनले यो व्यवसाय सुरु गरेका हुन्। ‘२६ वर्ष शिक्षण पेशामा बिताएँ, तर सरकारी जागीरको भन्दा कमाई यो पेशामा रहेछ’, उनले थपे, ‘जिल्लामै रोजगारको सृजना गर्न सके विदेशमा भौतारिनु पर्दैन, मेहनत गरे घरमै बसेर पैसा कमाउन सकिन्छ।’
गाउँका युवा वैदेशिक रोजगारीमा गइरहँदा इन्द्रको कुखुरापालन व्यवसाय रोजगारीको गतिलो उदाहरण बनेको छ। डिग्री पास गरेर शिक्षण पेशामा लागेका उनले अहिले कुखुरापालन व्यवसायप्रति गौरव गर्न थालेका छन्।

बर्डफ्लु पीडित कृषकलाई साढे ४ करोड क्षतिपूर्ति दिइने

हेटौंडा। जिल्ला प्रशासन कार्यालयको सक्रियतामा शुक्रवार बसेको सर्वपक्षीय बैठकले मकवानपुरका बर्डफ्लु रोगबाट पीडित भएका कृषकलाई राहतस्वरुप अनुदान रकम वितरण गर्ने निर्णय गरेको छ ।

पशुसेवा विभाग काठमाडौंबाट कृषकलाई यही असार ९ गते हेटौंडामा अनुदान रकम वितरण गरिने प्रमुख जिल्ला अधिकारी अस्मान तामाङले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार मकवानपुरका ५४ कृषकलाई राहतस्वरुप क्षतिपूर्तिबापत ४ करोड ४२ लाख रुपैयाँ उपलब्ध गराइने भएको छ ।

हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ६, ७, ८, १४, १५, १६ र १७ मा गरी ५४ कृषकका फर्ममा गत फागुनको पहिलो सातादेखि बर्डफ्लुको प्रकोप देखिएपछि प्रशासनले कुखुरा नष्ट गर्ने अभियान शुरू गरेको थियो । सो अभियानअन्तर्गत प्रशासनले विभिन्न समयमा ६६ हजार ५ सय ४६ कुखुरा नष्ट गरेको थियो ।

कृषकको कुखुरा नष्ट गर्दा प्रत्येक कुखुराबापत ९ सय ४ रुपैयाँ माग गरेपनि पशु सेवा विभागले भने ६ सय ७५ अर्थात् ७५ प्रतिशत रकम उपलब्ध गराएको छ । सो रकम प्रकृति जलाशय मत्स्य प्रवद्र्धन एवं संरक्षण कार्यालय हेटौंडाबाट वितरण गरिने कार्यालय प्रमुख सानुकाजी पछाईले जानकारी दिए ।

source:- krishipatrika

अण्डा संघ बिबाद प्रकरणमा

साधारणसभा पछि बिबादमा परेको नेपाल अण्डा उत्पादक केन्द्रिय समितिमा त्रिलोचन कँडेलको नेतृत्वको कार्यसमितिलाई नै पोल्ट्री ब्यवसायीक संघ संस्थाहरुले मान्यता दिएका छन् ।


आज भरतपुरमा पत्रकार सम्मेलन गरी नेपाल कुखुरा ब्यवसायी मञ्चका अध्यक्ष ऋषिराम पौडेल, नेपाल पोल्ट्री महासंघका अध्यक्ष गुणचन्द्र बिष्ट, नेपाल ह्याचरी उद्योग संघका अध्यक्ष टिकाराम पोखरेल सहित विभिन्न सात वटा पोल्ट्रीजन्य संघ संस्थाका अगुवा तथा प्रतिनीधीले कँडेल नेतृत्वको समितिलाई नै समर्थन रहेको जनाएका हुन् ।
संयुक्त रुपमा हस्ताक्षरित प्रेस बिज्ञप्तीमा साधारणसभामा संघमा सदस्य नभएका ब्यक्तिहरु समेत हुलहुज्जत प्रवेश गरी साधारणसभा बिथोलेको घटनाप्रति ध्यानाकर्षण भएको जनाइएको छ । बिज्ञप्तीमा संस्थाको निती नियम र बिद्येमान ऐन कानुन बिपरित साधारणसभा बिथोलेको जनाइएको छ ।
पत्रकार सम्मेलनमा महासंघका अध्यक्ष गुणचन्द्र बिष्टले साधारणसभामा अराजकरुपमा गैरसदस्यहरु प्रवेश गराएर बिधी बिपरित काम भएको आरोप लगाउनुभयो ।
गैर सदस्यहरुसंग वार्ता संवाद गर्नु आवश्यक नरहेको बिष्टको भनाई छ । पत्रकार सम्मेलनमा मञ्चका अध्यक्ष ऋषिराम पौडेल, पोल्ट्री ब्यवासायी डा. तीलचन्द्र भट्टराई लगायतले अण्डा उत्पादक संघमा देखिएको बिवाद दुखद रहेको बताउनुभयो । बिधी भन्दा वाहिर गएर नयाँ समिति खडा गर्ने प्रयास भएको उहाँहरुको भनाई थियो ।
सौराहामा भएको साधारणसभामा कार्यसमिति भंग गरेको घोषणा गरेका कँडेललाई हटाएर निवर्तमान अध्यक्ष शिवराम केसीले आफ्नो अध्यक्षतामा नयाँ समिति बनाएको जनाउनु भएको थियो।
तर, ज्यानकै असुरक्षा भएर परिवन्ध मा परेर आफुले कार्यसमिति भंगको घोषणा गर्नुपरेको आज पत्रकार सम्मेलनमा कँडेलले बताउनुभयो ।


संयुक्त प्रेस बिज्ञप्तीमा हुलहुज्जत गरी साधारणसभा बिथोल्नेहरुवाट नारायणगढको कार्यालयमा तोडफोड हुन सक्ने संभावना रहेको जनाउदैं सुरक्षाको माग समेत गरिएको छ ।

Source:- chitwansamachar

चितवनमा अण्डा र चल्ला बेच्न गाह्रो, व्यवसाय नै संकटमा

नारायण अधिकारी , चितवन, जेठ १५-देशमा आत्मनिर्भर रहेको कुखुरापालन व्यवसाय पछिल्लो समय संकटमा परेको छ । ह्याचरीहरुले उत्पादन गरेका चल्ला र लेयर्स कुखुराको अण्डाले मूल्य नपाउनुका साथै बिक्न मुस्किल भएपछि व्यवसायमा संकट देखापरेको हो ।नेपाल ह्याचरी उद्योग संघका केन्द्रीय अध्यक्ष टीकाराम पोख्रेलका अनुसार लागतभन्दा निकै कम मूल्यमा चल्ला बिक्री गर्नसमेत कठिन भएको छ । नेपालमा २५३ वटा ह्याचरी छन् । तीमध्ये १४ वटा लेयर्स ह्याचरीले सातामा एक लाख ९० हजार चल्ला उत्पादन गर्छन् भने २५ वटा कोइलर (रातो ब्वायलर)ले चार लाख चल्ला उत्पादन गर्छन् ।अन्य ब्वायलर ह्याचरीले ३४ लाख चल्ला उत्पादन गर्ने पोख्रेलको भनाइ छ । ती चल्लामध्ये ब्वायलरको लागत मूल्य प्रतिगोटा ५५ पर्छ । तर बजारमा ३० मा बिक्न कठिन छ । ९५ पर्ने लेयर्स कुखुराको चल्ला ६० मा बिक्न मुस्किल छ भने कोइलरको चल्ला लागत मूल्य हाराहारी ३० मा बिक्न कठिन भएको पोख्रेलले बताए ।

उत्पादन बढेसँगै खपत नहुँदा चल्ला बिक्न मुस्किल भएको व्यवसायीहरु बताउँछन् । चल्ला नबिकेपछि कतिपयले खाल्डो खनेर पुर्न बाध्य भएका छन् । कतिपयले अनौपचारिक रुपमा भारतीय व्यवसायीसँग मिलेर भाले लागेको अण्डा र चल्ला निर्यात गरेका छन् । भारतमा भन्दा यहाँ चल्लाको मूल्य सस्तो भएपछि सातामा करिब पाँच लाख चल्ला र एक लाख अण्डा भारत जाने गरेको जनाइएको छ ।व्यवसायीले भाले नलागेको अण्डा बजारमा बिक्रीसमेत गर्ने गरेको बुझिएको छ । पोख्रेलका अनुसार २०७२ सालमा भन्दा ७८ प्रतिशत बढी ब्वायलर चल्ला, शतप्रतिशत लेयर्स चल्ला र दुई सय प्रतिशत कोइलर चल्ला बढी उत्पादन भएको छ ।गत सालभन्दा २५ प्रतिशत बढी ब्वायलर, ४० प्रतिशत बढी लेयर्स र दोब्बर कोइलर चल्ला उत्पादन भएको छ । असारसँगै १० लाख बढी लेयर्स चल्ला उत्पादन हुँदैछ । हाल फार्महरुमा ३० लाख ब्वायलर प्यारेन्ट, एक लाख ५० हजार लेयर्स प्यारेन्ट र ५० हजार कोइलर चल्ला रहेका छन् ।

अण्डाको उत्पादन बढेपछि माग हुन नसक्दा बिक्न कठिन भएको छ । अण्डा उत्पादक संघका केन्द्रीय अध्यक्ष त्रिलोचन कँडेलका अनुसार संघले तोकेको मूल्यमा अण्डा बिक्न सकेको छैन ।हाल अण्डाको लागत मूल्य १० पर्ने भए पनि बिक्री मूल्य सरदर सात मात्र रहेको छ । देशका विभिन्न ठाउँमा कृषकको अण्डा बिग्रिएर गाड्नुपर्ने अवस्था छ । उच्च तापक्रमका कारण लामो समय भण्डारण गर्न नमिल्ने भएकाले बिक्रीका लागि कुर्दाकुर्दै धेरै अण्डा खेरा फाल्नु परेको कँडेलको भनाइ छ ।दैनिक ४० लाख अण्डा उत्पादन हुने गरेको छ । यो गतवर्ष भन्दा ४० प्रतिशत बढी भएको उनको भनाइ छ । देशभर लेयर्स कुखुरा पाल्ने फार्मको संख्या सात हजारभन्दा बढी छ । हाल संघले फार्मबाट ठूलो अण्डा प्रतिक्रेट २५० र सानो १८० तोकेको भए पनि सो मूल्यमा बिक्री हुन नसकेको संघका केन्द्रीय सचिव मदन पोख्रेल बताउँछन् ।

नेपाल पोल्ट्री महासंघका अध्यक्ष गुणचन्द्र विष्ट सरकारको नीतिका कारण व्यवसाय संकटमा पुगेको दाबी गर्छन् । हालै मात्र देशका विभिन्न ठाउँमा बर्डफ्लु देखापर्दा तत्काल नियन्त्रणमा लिन नसक्दा समस्या उत्पन्न भएको हो । मकवानपुरमा बर्डफ्लु देखिएको एक महिनापछि मात्र सो क्षेत्र नियन्त्रणमा लिने काम भएको भन्दै यसले ठूलो क्षति पु¥याएको विष्टको भनाइ छ ।संवेदनशील विषय भएर पनि पोल्ट्रीसँग सम्बन्धित विषयलाई हल्का रुपमा सरकारी निकायहरुले लिँदा दीर्घकालीन प्रभाव देखिएको बिष्ट बताउँछन् ।

यस क्षेत्रमा लगानी बढ्दो रहेको भन्दै उनले पोल्ट्रीसँग सम्बन्धित सबै क्षेत्रमा गरी एक खर्ब २५ अर्ब हाराहारी लगानी पुगेको र त्यसको आधा बैंकिङ लगानी रहेको विष्ट बताउँछन् । आफ्नो मात्र यस क्षेत्रमा छ अर्ब नाघेको भन्दै उनले चार अर्ब ५० करोड थप्दै गरेको बताए ।पछिल्लो समय दानाको मूल्य गत वर्षको तुलनामा २५ प्रतिशत बढेसँगै कृषकले चल्ला र दाना उधारो पाउन सकेका छैनन् । रोगका कारण हच्किएका साना किसानले व्यवसाय गर्न नगद लगानी गर्नुपर्ने भएपछि कुखुरा पाल्न छोड्ने क्रमसँगै व्यवसायमा थप संकट देखापरेको छ । रासस

उपत्यकामा जिउँदा पशुपक्षी भित्र्याउन बन्द गरिने

जेष्ठ २०७६ राजु चौधरी, काठमाडौँ — सरकारले उपत्यकाभित्र मासुका लागि जिउँदा पशुपक्षी भित्र्याउन बन्द गर्ने तयारी गरेको छ । कृषि तथा पशुपक्षी विकास मन्त्रालयले आगामी बजेटका लागि यस्तो सुझाव पेस गरेको हो । ‘जिउँदो ल्याउँदा धेरै समस्या भयो । राँगाले मान्छे मारेको उदाहरण पनि छ,’ मन्त्रालयका प्रवक्ता तेजबहादुर सुवेदीले भने, ‘नयाँ बजेटमा काठमाडौंमा जिउँदो ल्याउन नपाउने प्रस्ताव गरेका छौं ।’

हाल जिउँदा खसीबोका, राँगालगँयत पशुपक्षी ल्याउन नपाइने कुनै कानुन छैन । पशुपक्षीसम्बन्धी ढुवानी मापदण्ड भए पनि पूर्णरूपमा कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । मन्त्रालयका अनुसार ढुवानी गर्दा ६/७ घण्टाभन्दाको अवधिमा विश्राम गर्नुपर्छ । व्यवसायीहरूले २/३ दिनसम्म बिनाविश्राम ढुवानी गरिरहेका छन् । त्यसलाई निरुत्साहित गर्न पनि कडाइ गर्न खोजेको हो ।

यसअघि सर्वोच्च अदालतले पनि पशु कल्याणकारी ऐन बनाउन सरकारलाई आदेश दिएको थियो । मासुजन्य पशुपक्षीलाई साना-ठूला ट्रक र साइकलमा मुन्टो उँधो पारी झुन्डाएर ओसारपसार गरिएको, निर्दयी तरिकाले एक स्थानबाट अर्काे स्थानमा दैनिक ढुवानी गरिएको, गाई पाल्ने दूध दिन छाडेपछि सडकमा फाल्ने प्रवृत्तिलाई अन्त गरिपाऊँ भन्दै रिट दायर भएको थियो । त्यसपश्चात् अदालतले माघ महिनामा ऐन बनाउन आदेश दिएको थियो ।

प्रवक्ता सुवेदीले अदालतको आदेशलाई पालना गर्न उक्त प्रस्ताव गरेको बताए । उनका अनुसार बाटोमा विश्रामस्थल, सबै नाकाहरूमा वधशाला बनाउने कार्यक्रम राखेको छ । ‘त्यसका लागि कार्यविधि बनाउने तयारीमा छौं,’ उनले भने, ‘प्रदेश र स्थानीय तहले पनि काम गरिरहेका छन् ।’ सरकारले दशकांैअघि हेटौंडामा वधशाला स्थापना गरेको थियो । उक्त वधशाला सञ्चालन हुन सकेन ।

निजी क्षेत्रले पनि विभिन्न क्षेत्रमा सञ्चालन गर्दै आएका छन् । वधशालाहरू अलपत्र अवस्थामा छन् । बंगुर पार्कको निर्माण गर्न पनि प्रस्ताव गरिएको छ । खसीबोका आत्मनिर्भर कार्यक्रम पनि प्रस्ताव गरिएको छ । सोहीअनुसार क्वारेन्टाइन ऐनमा कडाइ गरिएको छ । ऐन कार्यान्वयन भएपछि खसीबोका आयात ह्वातै घटेको पशु सेवा विभागले जनाएको छ । यीबाहेक कृषि मन्त्रालयले वस्तु उत्पादन प्रवर्द्धन कार्यक्रमअन्र्तगत आलु-प्याज आत्मनिर्भर कार्यक्रम प्रस्ताव गरेको छ ।

मुलुकमा पर्याप्त उत्पादन हुन नसक्दा चीन र भारतबाट बर्सेनि करोडौं रुपैयाँको आलु-प्याज आयात हुन्छ । प्रवक्ता सुवेदीका अनुसार भण्डारण र गुणस्तरीय बीउ नहुँदा समस्या भएको छ । ‘सुधारिएको बीउ प्रयोग गर्न सकेनौं,’ उनले भने, ‘उत्पादन कम हुँदा स्वदेशी उत्पादन महँगो भयो । भारतबाट आयात बढ्यो ।’ जानकारका अनुसार भारतले कृषि उपजमा दिने अनुदानले गर्दा भारतीय उत्पादन सस्तो पर्छ । ‘उत्पादन लागत घटाउन गुणस्तरीय बीउ उत्पँदनमा जोड दिन्छौं,’ उनले भने, ‘त्यसका लागि प्राविधिक सहयोग हुन्छ ।’

तरकारीबाहेक उखुमा पनि गुणस्तरीय बीउ उत्पादनमा जोड दिने प्रस्ताव गरेको मन्त्रालयले जनाएको छ । दानाको आयात प्रतिस्थापनका लागि मकै उत्पादन प्रवर्द्धन कार्यक्रम, सार्वजनिक तथा निजी जग्गामा फलफूल खेती विस्तार कार्यक्रम, मसिना तथा बासनादार धान बाली प्रवर्द्धन कार्यक्रम पनि प्रस्ताव गरिएको छ । सिञ्चित क्षेत्रमा सघन धान उत्पादन कार्यक्रम, मध्यपहाडी लोकमार्ग लक्षित दुग्ध उत्पादन प्रवर्द्धन तथा संकलन सञ्चाल विकास कार्यक्रम, रैथाने बाली प्रवर्द्धन कार्यक्रम पनि सञ्चालन गर्न योजना बनाएको छ ।

विशेष कार्यक्रमअन्तर्गत बाली विशेष कार्यक्रम, ब्लेन्डिङ मल कारखाना स्थापना, सहयोग तथा ब्लेन्डिङ मलमा अनुदान, खाद्य स्वच्छ तथा गुणस्तर अभियान, पानी, दूध, तेललगायत अन्य खाद्य वस्तुहरू तथा दानाको गुणस्तर नियमन तथा नमुना परीक्षण गर्नुपर्ने प्रस्ताव छ । कृषि अनुसन्धान कार्यक्रम, डिप तथा स्यालो ट्युवेल निर्माण, कृषि पूर्वाधारतथा कृषि यान्त्रीकरण प्रवर्द्धन कार्यक्रम पनि प्रस्ताव गरिएको जनाएको छ । यसका लागि मन्त्रालयले २५ अर्ब ७७ लाख रुपैयाँ प्रस्ताव गरेको छ ।

कृषि उद्यमी बनाउन १० लाख अनुदान सरकारले वार्षिक एक हजार कृषि उद्यमी बनाउने तयारी गरेको छ । स्वदेशी युवालाई विदेश पलायन हुन नदिने कृषि मन्त्रालयले ‘युवा विशेष कार्यक्रम’ प्रस्ताव गरेको हो । कृषि मन्त्रालयका प्रवक्ता तेजबहादुर सुवेदीका अनुसार उक्त कार्यक्रमअन्तर्गत कृषि उद्यम गर्न चाहनेलाई करिब १० लाखसम्म अनुदान दिइनेछ । ‘मुख्य उद्देश्य रोजगारी सिर्जना गर्नु हो,’ प्रवक्ता सुवेदीले भने, ‘यसअन्तर्गत साना किसान/साना व्यवसायी र आफ्नो व्यवसाय विस्तार गर्न चाहनेलाई १० लाख अनुदानदिन अर्थ मन्त्रालयमा प्रस्तावगरेका छौं ।’

मन्त्रालयका अनुसार अनुदान गाउँपालिकाको सिफारिसमा बैंकमार्फत दिइनेछ । व्यवसाय गर्न चाहनेले ५०/५० प्रतिशत लगानी गर्नुपर्ने जनाएको छ । ‘व्यवसायीले आफ्नो पैसाले केही काम गरेको पुष्टि भए मात्रै अनुदान पाइन्छ,’ उनले भने, ‘अनुदानका लागि गाउँ/नगरपालिकाको सिफारिस अनिवार्य हुन्छ ।’

मन्त्रालयका अनुसार यो पञ्चवर्षे योजना हो । यस योजनाअन्तर्गत५ वर्षमा ५ हजारलाई रोजगार बनाउने योजना रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

सरकारले यसअघि २०७३ सालमा पनि व्यावसायिक कृषि तथा पशुपक्षी कर्जा कार्यक्रम सुरु गरेको थियो । ‘विदेश जान रोक्ने, व्यावसायिक प्रयोजनका लागि १४ हजार ६ सय ३९ जनाले २५ अर्ब १८ करोड ३१ लाख बराबरको ऋण लिएका छन्,’ राष्ट्र बैंकको तथ्यांकमा छ । यो ऋणअन्तर्गत सरकारले ५ प्रतिशत ब्याज अनुदान दिन्छ । बैंकले भने १० प्रतिशत ब्याज अनुदान दिँदै आएको छ ।

Source:- मधुसुधन गुरागाईं

अण्डाको नयाँ मूल्य निर्धारण, मूल्य बढ्दा कृषकलाई राहत,

भरतपुर, ३० वैशाख । अण्डाको मूल्य बढेपछि कृषकलाई राहत मिलेको छ । लागत मूल्यभन्दा निकै कममा अण्डा बिक्री गर्न बाध्य किसानलाई नेपाल अण्डा उत्पादक सङ्घको नयाँ मूल्य निर्धारणले राहत मिलेको हो । सङ्घका अनुसार किसानको फार्ममा ठूलो अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट रु २५० तथा मध्यमखालको अण्डा प्रतिक्रेट रु १८० तोकिएको छ । यसअघि ठूलो अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट रु २०० र मध्यमको रु १३० रहेको सङघका अध्यक्ष त्रिलोचन कँडेलले जानकारी दिए । “उत्पादन लागत नोक्सानीमा थियो”, उनले भने, “लागत मूल्यअनुसार अझै कम मूल्य हो”, उनले बजारमा माग बढेसँगै अण्डाको मूल्य बढेको बताए ।

वैशाख २ गतेदेखि किसानको लागत मूल्यभन्दा निकै कम निर्धारण गरी अण्डाको मूल्य रु २९० बाट घटाएर रु २०० कायम गरिएको थियो । बजारमा अण्डा स्टक रहेको र तोकेकोभन्दा कम मूल्यमा बजारमा व्यापार भएपछि सङ्घले प्रतिक्रेट रु २०० मूल्य तोकेको जनाएको थियो । किसानको उत्पादन लागत मूल्य प्रतिगोटा रु १० पर्छ । बजार मूल्य भने अण्डाको प्रतिगोटा रु १२ पर्छ । केही वर्षअघि अधिकतमसम्म अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट रु ३६० सम्म पुगेको थियो ।

“अण्डाको मूल्य घट्ने-बढ्ने भइरहन्छ, कँडेलले भने, बजारको अवस्था हेरेर २५० देखि ३०० औशतमा मूल्य निर्धारण हुने गरेको छ ।” कृषकबाट उपभोक्तासम्म पुग्दा पाँच ठाउँमा कमिसन खुवाउनुपर्ने भएकाले किसानले उचित मूल्य पाउन नसकेका हुन् । विचौलिया प्रभाव घटाएर कृषक र उपभोक्तालाई लाभ पुग्ने गरी मूल्य निर्धारण गर्नुपर्ने किसानको माग छ । एकसाताअघिसम्म लागत मूल्यअनुसार अण्डाको मूल्य नपाएको भन्दै चितवनका किसान आन्दोलित भएका थिए ।

नेपालमा दैनिक ४५ लाख अण्डा उत्पादन हुन्छ । यस पेशाबाट प्रत्यक्षरूपमा एक लाख ५० हजार बढी व्यक्तिले रोजगारी पाएका छन् । सात हजार बढी किसान लेयर्स कुखुरापालनमा संलग्न छन् । देशमा पोल्ट्री क्षेत्रमा भएको लगानीको आधा हिस्सा लेयर्समा रहेको अध्यक्ष कँडेलले बताए  । पोल्ट्री क्षेत्रमा रु ८० अर्बभन्दा बढी लगानी रहेको छ ।

कोल्ड स्टोरमा मरेको कुखुरा खरिद बिक्री, सञ्चालक र आपूर्तिकर्ता पक्राउ

काठमाडौं । प्रहरीले काठमाडौंको बागबजारस्थित एक मासु पसलबाट ठूलो परिमाणमा मरेको कुखुरा बरामद गरेको छ । काठमाडा्ैं महानगरपालिका–२८ बागबजार टुकुचास्थित एचबिबि एन्ड बि कोल्ड स्टोरमा मरेको कुखुरा खरिद बिक्री हुँदैछ भन्ने गोप्य सूचनाको आधारमा प्रहरीले छापामारी उक्त कोल्ड स्टोरबाट मरेको कुखुरा बरामद गरेको हो । महानगरीय प्रहरी वृत्त सिंहदरबारको टोलीले उक्त कोल्ड स्टोरबाट २ सय ३२ ओटा मरेका कुखुरा बरामद गरेको हो ।

Broiler farming in Nepal

प्रहरीले खानतलासी गर्दा बोरामा प्याक गरी राखिएको बोइलर कुखुरासहित कोल्ड स्टोरका सञ्चालक ५५ वर्षीय सानुभाई खड्कीलाई समेत पक्राउ गरेको छ । त्यस्तै, कुखुरा पालन व्यवसायी गरी मरेको कुखुरा आपूर्ति गर्ने धादि गल्छी ३ का ३२ वर्षीय विष्णु आचार्य, मरेको कुखुरा आपूर्ति गर्न प्रयोग गरिएको गाडीका चालक गजुरीका १८ वर्षका रोहन आले, सहचालक र उक्त कुखुरा आपूर्तिको मात्र काम गर्ने रविन ठकुरीलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको हो । त्यस्तै, मरेको कुखुरा बोक्न प्रयोग गरिएको बा१७च ८४३२ नम्बरको गाडी र कोल्ड स्टोरबाट ५३ ओटा जिउँदो कुखुरासमेत बरामद गरेको छ ।

बरामद गरिएको मरेका कुखुरा प्रहरीले पशु क्वारेन्टाइन कार्यालय बुढानीलकण्ठलाई जिम्मा लगाएको थियो । उक्त कुखुरा क्वारेन्टाइन कार्यालयले नष्ट गरेको छ ।

Source:vettimes

७० डिग्री सेल्सियस तापक्रममा पाकेको कुखुराजन्य उत्पादन ढुक्कले खान सक्छौँ ।

बर्डफ्लुका नामले चिनिने एभियान इन्फ्लुएन्जा एच५एन१को नेपालमा पहिलोपटक मानवमा संक्रमण प्रमाणित भएसँगै यो रोग के हो, कसरी सर्छ लगायत चासो सर्वत्र पाइएको छ । रोगबारे सही जानकारीले यसबाट जोखिन मद्दत गर्छ । त्यसका लागि आमजनमानसमा हुन सक्ने बर्डफ्लुसम्बन्धी जिज्ञासा र तीनको समाधान हामीले यहाँ प्रस्तुत गरेका छौँ ।

एच५एन१ के हो ?
एच५एन१ एकप्रकारको अत्यधिक संक्रमण हुने इन्फ्लुएन्जा भाइरस हो । यसले चराचुरुंगीमा श्वास–प्रवासको समस्या गराउँछ । एच५एन१को मानिसमा संक्रमण कहिलेकाहीँ मात्र हुन्छ । तर, यो मानिसबाट मानिसमा सितिमिती सर्दैन । जब यसले मानिसमा संक्रमण गर्छ, तब मानिसको मृत्युदर लगभग ६० प्रतिशत हुन्छ ।

एच५एन१ इन्फ्लुएन्जा मानिसमा कसरी फैलिन्छ ?
एच५एन१को लगभग सबै संक्रमण प्रत्यक्ष संक्रमित वा मृत पक्षीहरू वा एच५एन१ प्रदूषित वातावरणसँग सम्बन्धित हुन्छ । यसले मानिसलाई सजिलै संक्रमित गर्दैन र यो मानिसबाट मानिसमा सामान्यतया सर्दैन । राम्रो तरिकाले तयार गरेको र राम्रो तरिकाले पकाएको खानाको माध्यमबाट मानिसलाई यो रोग फैलिन सक्ने वा सरेको कुनै पनि प्रमाण छैन ।

एच५एन१ले किन धेरै चिन्तित बनाएको छ ?
चराचुरुंगीमा संक्रमण गर्ने यो भाइरसले मानिसलाई संक्रमित गरेमा मानिसमा यसले गम्भीर समस्याहरू हुने र अंग–प्रत्यंगले काम गर्न नसक्ने बनाउँछ र मृत्युको मुखमा पुर्याउँछ । मानिसमा यसको संक्रमण भएमा यसको मृत्युदर उच्च छ । त्यस्तै, कुनै पनि भाइरसले आफ्नो स्वरूप परिवर्तन गर्न सक्ने क्षमता राख्दछन् । त्यसैले यदि एच५एन१ सजिलै परिवर्तन भयो र मानिसबाट मानिसमा सर्ने भएमा जनस्वास्थ्यमा गम्भीर असर गर्छ, त्यसैले यसबारे धेरै गम्भीर चिन्ता हुने गरेको हो ।

किन एच५एन१ इन्फ्लुएन्जा भाइरस परिवर्तन हुन सक्छ ?
इन्फ्लुएन्जा भाइरसले नियमित आफ्नो वंशानुगत गुणहरू परिवर्तन गर्छ । यदि मानिसमा सजिलै सर्न सक्ने भएमा समस्या हुन्छ ।

मानिसमा यस इन्फ्लुएन्जा के–के लक्षण हुन्छन् ?
– उच्च ज्वरो आउनु
– खोकी लाग्नु
– घाँटी दुख्नु
– मांसपेसीहरू दुख्नु
– सुरुमा पेट दुख्ने, छाती दुख्ने, पखाला लाग्नेसमेत हुन सक्छ,
– संक्रमण छिटै फैलिएर सास फेर्न गाह्रो हुनु, तीव्र रूपमा श्वास–प्रश्वासमा कठिनाइ देखापर्नु, निमोनिया हुनु, दम हुनु आदि ।

कुखुरा र कुखुराजन्य उत्पादन तथा अन्य चराचुरुंगी खान सुरक्षित हुन्छन् ?
अवश्य पनि हुन्छन् । तर, यसका लागि राम्ररी तयार गरी पकाउने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ । अन्य भाइरसझैँ यो भाइरसका लागि पनि तातो धेरै नै संवेदनशील हुन्छ । सामान्य खाना पाक्ने तापक्रममा यो भाइरस पूर्ण रूपमा मर्दछ । तर, पकाउँदा विचारणीय कुरा के हो भने पकाइएका सबै भागहरूमा न्यूनतम ७० डिग्री सेल्सियससम्म तापक्रम पुग्नुपर्दछ । अर्थात्, राम्ररी सबैतिर तापक्रम पुगेर सबै भागमा पाकेको हुनुपर्दछ । यसले सबै भाइरस मर्दछन् र हामीले ढुक्कले खान सक्छौँ ।

सावधानीका रूपमा कुखुरा तथा कुखुराजन्य उत्पादन तथा अन्य चराचुरुंगी सधैँ राम्रो, स्वस्थ, स्वच्छ हुनुपर्दछ र राम्रो तरिकाले पकाएको हुनुपर्दछ भन्ने विश्व स्वास्थ्य संगठनको समेत सुझाब छ ।
आजसम्म पनि यस भाइरसको धेरै संक्रमण घरायसी रूपमै पाल्ने, काट्ने तथा रोग लागेर मरेका चराहरूलाई चलाउने, प्रयोग गर्ने वा ओसार–पसार गरेकाहरूसँग जोडिएको पाइएको छ । त्यसैले यसकिसिमका बानी–व्यवहारलाई उच्चतम जोखिम बुझेर सुधार गर्नुचाहिँ महत्वपूर्ण हुन्छ ।

मानिसमा यसको उपचार कसरी गरिन्छ ?
यो मानिसमा प्रायः गम्भीर रोगका रूपमा विकास भएर देखापर्ने हुँदा सुविधायुक्त अस्पतालहरूमा आकस्मिक सघन उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ । एन्टिभाइरल औषधि ओसेल्टामिभिर (टामिफ्लु)ले बिरामीको गम्भीरता घटाउन र मृत्यु रोक्न सक्ने भएकाले यसको प्रयोग गरिन्छ ।

एच५एन१ एभियान इन्फ्लुएन्जाको मानव संक्रमण रोकथामका लागि खोप उपलब्ध छ ?
एच५एन१ संक्रमणको रोकथामका लागि खोपको विकास भएको छ, तर यो अझै पनि व्यापक उपयोगका लागि तयार छैन ।

के मौसमी इन्फ्लुएन्जा (मौसमी फ्लु/मौसमी रुघाखोकी) खोपले एच५एन१ भाइरसविरुद्ध सुरक्षा प्रदान गर्दछ ?
मौसमी इन्फ्लुएन्जाको खोप एच५एन१विरुद्धको संक्रमणमा काम गर्दैन अर्थात् सुरक्षित बनाउन सक्दैन ।

आइसोलेसन वार्ड नचलेको अवस्थामा बर्डफ्लुको उपचार चुनौतीपूर्ण छ

करिव एक दशकदेखि पक्षीमा मात्रै देखिएको एभियान इन्फ्लुएन्जा एच५एन१ (बर्डफ्लु) मानिसमा देखिएसँगै नेपालमा रोगबारे नयाँ बहस र जनचेतनाको अभियान प्ररम्भ भएको छ । एक जनाले ज्यान गुमाएको ३२ दिनपछि रोग यकीन भयो । यो सन्दर्भमा रोग धेरै जनामा देखिएको अवस्थामा हामीसँग उपचारको संयन्त्र बलियो छ त ? रोग नै के हो र कसरी सर्छ लगायतका विषयमा भाइरसजन्य रोगको विशेषज्ञ एवं टेकू अस्पतालका निर्देशक डा. बासुदेव पाण्डेसँग हेल्थपोस्ट नेपालका लागि पुष्पराज चौलागाईँले गरेको कुराकानी ।

बर्डफ्लु भनेको के हो ?
इन्फ्लुएन्जा भाइरस ३ किसिमका हुन्छन्, इन्फ्लुएन्जा ए, बी र सी । इन्फ्लुएन्जा भाइरसभित्र पनि धेरै प्रकारका हुन्छन् । यसलाई २ वटा प्रोटिन हेमाग्लुटिन र न्युरावानेज भन्ने हुन्छ, त्यसलाई हेरेर यसको नामकरण गरिएको हुन्छ । हाल जुन भाइरस देखिएको छ नि, इन्फ्लुएन्जा एभित्रको प्रजाति हो । एच फाइभ एन वान भन्ने भाइरस नेपालमा एकजनालाई देखियो । र्याल परीक्षण गर्दा भाइरसको प्रकार यकिन नभएका कारण उक्त नमुना परीक्षणका लागि डब्लुएचओ कोल्याबोरेटिङ सेन्टर फर इन्फ्लुएन्जा, जापानमा पठाइएको थियो, जुन नमुनाको परीक्षणका क्रममा बिरामीमा पोजिटिभ नतिजा देखिएर आयो । यो भाइरस पहिलोपटक नेपालमा मानिसमा देखियो । यो भाइरस नेपालमा पहिलोपटक चरामा २००९ मा झापामा देखिएको थियो । त्यसपछि देशका विभिन्न ठाउँमा देखिएका थिए । तर, हाल आएर समस्या के भयो भने मानिसमा पनि देखियो ।

साधारणतया चरामा हुने बर्ड फ्लु, इन्फ्लुएन्जा भाइरस मानिसमा हुँदैन । तर, सँगै काम गर्दा मानिसमा सर्न सक्छ । इन्फ्लुएन्जा भाइरसको कण मानिसको शरीरमा जान्छ र इन्फेक्सन हुन्छ । इन्फेक्सन भएको मानिसबाट अर्को मानिसमा सर्दाचाहिँ धेरै मानिसमा फैलिन सक्छ । तर, मानिसबाट मानिसमा सर्ने सम्भावना कम हुन्छ ।

के बर्डफ्लु मानिसबाट मानिसमा सर्छ ?
पहिलो कुरा त संक्रमित पक्षीबाट मानिसमा सर्ने रोग हो । कुखुराको फर्ममा बस्दा, सँगै काम गर्दा खास गरेर श्वास–प्रश्वासबाट यो भाइरस मानिसमा सर्ने गर्छ ।
साधारणतया चरामा हुने बर्ड फ्लु, इन्फ्लुएन्जा भाइरस मानिसमा हुँदैन । तर, सँगै काम गर्दा मानिसमा सर्न सक्छ । इन्फ्लुएन्जा भाइरसको कण मानिसको शरीरमा जान्छ र इन्फेक्सन हुन्छ । इन्फेक्सन भएको मानिसबाट अर्को मानिसमा सर्दाचाहिँ धेरै मानिसमा फैलिन सक्छ । तर, मानिसबाट मानिसमा सर्ने सम्भावना कम हुन्छ ।

हालसम्म यो भाइरस मानिसबाट मानिसमा सरेको उदाहरण नभए पनि नेपालमा सिस्टम के छ भने एक महिनाअघि नै मानिसमा भाइरसको संक्रमण भएको थाहा पाइसकेर पनि त्यसको वरपरि गएर खोज्ने काम भएको हुन सकेको छैन । त्यसबाट अरू कसैमा संक्रमण भएको छ कि छैन भनेर निगरानी गर्नुपर्ने हो । संक्रमितको घर–परिवारको निगरानी गर्नु जरुरी हुन्छ । संक्रमित मानिससँग को बस्ने गथ्र्यो, कहाँ गएको थियो, कहाँको कुखुरा फर्मबाट आएको हो, यी सबै कुराको गहिराइमा पुगेर अध्ययन गर्नुपर्छ । संक्रमित व्यक्तिको खोजी गरी तुरुन्त उपचार गर्नुपर्छ ।

भाइरसको संक्रमणका कारण मानिसको ज्यानै गएको घटना सार्वजनिक भइरहँदा कुखुराको मासु खानु उपयुक्त छ कि छैन ?
सामान्यतः यो भाइरस आरएनए भाइरस हो । यो भाइरस ७० डिग्रीभन्दा बढी तापक्रममा मर्ने गर्छ । तसर्थ, कुखुराको मासु राम्रोसँग पकाएर खान हुन्छ । तर, कुखुरा काट्दा वा पकाउँदा हावाको माध्यमबाट मानिसमा कण सर्न सक्ने हुँदा सतर्कता भने अपनाउनुपर्ने हुन्छ ।

यसको उपचारपद्धति भनेको साधारणतया चरामा हुने बर्ड फ्लु, इन्फ्लुएन्जा भाइरस मानिसमा हुँदैन । तर, सँगै काम गर्दा मानिसमा सर्न सक्छ । इन्फ्लुएन्जा भाइरसको कण मानिसको शरीरमा जान्छ र इन्फेक्सन हुन्छ । इन्फेक्सन भएको मानिसबाट अर्को मानिसमा सर्दाचाहिँ धेरै मानिसमा फैलिन सक्छ । तर, मानिसबाट मानिसमा सर्ने सम्भावना कम हुन्छ । भाइरस एन्टिभाइरल औषधि चलाउने हो । तर, मानिसमा कति काम गर्छ वा गर्दैन, त्यो निश्चित भएको छैन । यसलाई भेन्टिलेटरको सपोर्ट चाहिन्छ । यदि यो रोगको संक्रमण भएमा फोक्सोको तलको भागसम्म जान्छ, जसले सिरियस निमोनिया हुन सक्छ, जसका लागि आइसियूमा राखेर उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ ।

यो रोगमा मौसम परिवर्तनले फरक पार्छ कि पार्दैन ?
मौसम परिवर्तनका वेला शरीरले रोगसँग लड्न सक्ने क्षमता कम भएको खण्डमा यो रोग सर्न सक्ने सम्भावना बढी हुन्छ । फोहोर पानी जम्मा हुने, वातावरण प्रदूषणजस्ता विभिन्न कारणले रोगहरू सर्न सक्ने सम्भावना हुन्छ ।

नेपालका अस्पतालहरूको इन्फ्लुएन्जा भाइरस संक्रमित बिरामीको उचित उपचार गर्ने क्षमता छ कि छैन ?
यो रोगको उपचारका लागि नेपालका अस्पतालमा पर्याप्त दक्ष जनशक्ति उपलब्ध छ । तर, अस्पतालहरू व्यवस्थित छैनन् । जस्तो कि आइसोलेसन वार्र्ड सुचारु गर्न १० वर्षदेखि पहल भए पनि हालसम्म आइसोलेसनकक्ष सञ्चालनमा ल्याउन सकिएको छैन । यस्तो वार्ड स्थापना र सञ्चालनका लागि उपकरणहरू उपलब्ध छैनन् । स्वास्थ्य मन्त्रालयले झारा टार्ने काम मात्र गरिरहेको छ । टेकु अस्पतालमा आइसोलेसनकक्षमा ८ वटा बेड भए पनि उपकरण तथा जनशक्ति अभावले बन्द नै छन् । त्यसकारण इन्फ्लुएन्जा भाइरस संक्रमित बिरामी उपचारका लागि अस्पताल आएको खण्डमा उपचार दिन धेरै गाह्रो हुन्छ । यसको मुत्युदर ६० देखि ८० प्रतिशतसम्म हुन्छ । यस्तो वेलामा सुरक्षित प्रविधि अभावमा नर्स तथा डाक्टरलाई कसरी काम गर भन्न सकिन्छ ?

इन्फ्लुएन्जा भाइरसको उपचार कसरी गरिन्छ ?
यसको उपचारपद्धति भनेको इन्फ्लुएन्जा भाइरस एन्टिभाइरल औषधि चलाउने हो । तर, मानिसमा कति काम गर्छ वा गर्दैन, त्यो निश्चित भएको छैन । यसलाई भेन्टिलेटरको सपोर्ट चाहिन्छ । यदि यो रोगको संक्रमण भएमा फोक्सोको तलको भागसम्म जान्छ, जसले सिरियस निमोनिया हुन सक्छ, जसका लागि आइसियूमा राखेर उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ ।

एच फाइभ एन वान भाइरस परिवर्तन हुन्छ कि हुँदैन ?
आरएनए भाइरस छिटै परिवर्तन हुने भएका कारण औषधिले काम गर्न नसक्ने अवस्था पनि आउँछ । इन्फ्लुएन्जा भाइरसले नियमित आफ्ना वंशानुगत गुणहरूमा परिवर्तन गर्छ । यदि मानिसमा सजिलै सर्न सक्ने भएमा समस्या निम्तिन सक्छ । यसबारे अध्ययन जरुरी छ ।

संक्रमितको मुत्युदर ६० देखि ८०% सम्म भएको उच्च संक्रामक रोगको उपचारमा सुरक्षित प्रविधिविना स्वास्थ्यकर्मीलाई कसरी खट भन्न सकिन्छ ?

यो भाइरसबाट जोगिन के–कस्ता उपाय अपनाउन सकिन्छ ?
रुघाखोकी लागेको व्यक्ति अरूभन्दा छुट्टै बस्नुपर्छ र यस्तो अवस्थामा मास्कको प्रयोग गर्नुपर्छ । नियमित रूपमा साबुनपानीले राम्रोसँग हात धुनुपर्छ । श्वास–प्रश्वासको माध्यमबाट सर्ने भए पनि छोएर सर्ने सम्भावना बढी हुन्छ । यसबाट जोगिने सबैभन्दा ठूलो उपाय नै व्यक्तिगत तथा वासस्थानवरिपरिको सरसफाइमा ध्यान दिनु हो । आफ्नो वरिपरिको वातावरण सफा राख्नुपर्छ । यसका साथै, बिरामी तथा मरेका कुखुरा तथा चराचुरुंगीबाट सधैँ टाढा रहनुपर्छ ।
प्रत्यक्ष सम्पर्क भएका व्यक्तिहरूमा रोग देखिएमा तथा पक्षीहरू नजिक देखिए र आफूलाई बिसन्चो महसुस भएमा जतिसक्दो छिटो उपचारका लागि नजिकको स्वास्थ्यसंस्थामा सम्पर्क गर्नुपर्छ । इन्फ्लुएन्जाको कुनै पनि शंका लाग्नेबित्तिकै स्वास्थ्यसंस्थामा सम्पर्क गरी चिकित्सकको सल्लाहअनुसार चल्नुपर्छ । चिकित्सकको सल्लाहविना औषधि सेवन गर्नुहुँदैन ।

Source:-.healthpostnepal

WordPress Themes