अण्डाको मूल्य बढ्यो

चितवन  । अण्डाको मूल्य बढ्न थालेपछि कृषकलाई राहत मिलेको छ । एक वर्षयता अण्डाको मूल्य बढ्न सकेको थिएन ।

नेपाल अण्डा उत्पादक सङ्घका अनुसार फार्ममा ठूलो अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट रु तीन सय तथा मध्यमखालको अण्डा प्रतिक्रेट रु २४० मा बिक्री हुन थालेको छ । यसअघि ठूलो अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट रु २६० र मध्यमको रु १८० रहेको सङ्घका अध्यक्ष त्रिलोचन कँडेलले जानकारी दिनुभयो । “उत्पादन लागत नोक्सानीमा थियो,” उहाँले भन्नुभयो ।

किसानको उत्पादन लागत मूल्य प्रतिगोटा रु नौ पर्छ । हालको मूल्यमा ठूलो अण्डाले लागत मूल्य धानेको छ भने मध्यम अण्डाले मूल्य धान्न नसकेको कँडेलले बताउनुभयो । डेढ वर्ष अघि अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट रु ३६० सम्म पुगेको थियो । क्रमशः घट्दै आएर लागत मूल्य नधान्ने अवस्थामा पुगेको हो । सङ्घका सचिव मदन पोखरेल बजारमा माग बढेसँगै अण्डाको मूल्य बढेको बताउनुहुन्छ । चाडपर्व शुरु हुनु, पर्यटकको आगमन बिस्तारै बढ्दै जानु, स्कूल र कलेज सञ्चालनमा आउनु, पहाडी भेगका सडकमा गाडी चल्न थाल्नु लगायतका कारण बजारमा अण्डाको माग बढेको उहाँको भनाइ छ ।

किसानले कम मूल्य पाए पनि बजारमूल्य भने अण्डाको प्रतिगोटा रु १४ छ । कृषकबाट उपभोक्तासम्म पुग्दा पाँच ठाउँमा कमिशन खुवाउनुपर्ने भएकाले किसानले अण्डाको उचित मूल्य पाउन नसकेका हुन् । नेपालमा दैनिक ३५ लाख अण्डा उत्पादन हुन्छ । यस पेशाबाट प्रत्यक्ष रूपमा एक लाख ७५ हजार व्यक्तिले रोजगारी पाएका छन् । दुई हजारभन्दा बढी किसान लेयर्स कुखुरापालनमा संलग्न छन् । देशमा पोल्ट्री क्षेत्रमा भएको लगानीको आधा हिस्सा लेयर्समा रहेको अध्यक्ष कँडेल बताउनुहुन्छ । पोल्ट्री क्षेत्रमा रु ७० अर्बभन्दा बढी लगानी रहेको छ । आधाभन्दा बढीमा बैंकिङ क्षेत्रको ऋण लगानी छ । बिचौलिया प्रभाव घटाएर कृषक र उपभोक्तालाई लाभ पुग्ने गरी मूल्य निर्धारण गर्नुपर्ने किसानको माग छ ।

Source:- (रासस)

उदाहरणीय टर्की पालन : गाउँमै गर्न सकिन्छ लाखौँ आम्दानी

सप्तरी – वैदेशिक रोजगारीमा युवा पलायन हुने क्रम बढिरहँदा सप्तरीको कञ्चनरुप नगरपालिका वडा नम्वर–१२ खोरिया टोलका दुई युवाले गाउँमै राम्रो आम्दानी  गर्न थालेका छन् ।

स्थानीय २३ वर्षीय शाहिद अली र उहाँका मामा २४ वर्षीय आशिक अलीले जिल्लामै पहिलो पटक युरोपीयन टर्की पालन गरेर नयाँ व्यवसाय थालेका हुन् । मामा आशिकको सल्लाह अनुसार शाहिदले गएको वैशाखमा काठमाडौंबाट २ सय टर्कीको चल्ला ल्याएर गाउँमा टर्की पालन सुरु गर्नुभयो । सुरुमा साढे तीनलाख रुपैयाँ खर्च गरेर खोर निर्माण गरी टर्की पाल्न थाल्नुभएका अलीको व्यवसाय अहिले फस्टाउँदै गएको छ । उहाँले अहिलेसम्म १ सय भन्दा बढी टर्की विक्रि गरिसक्नु भएको छ ।

अलीले सुरुमा एउटा चल्लालाई साढे पाँच सयमा किन्नुभएको हो । अहिले एउटा टर्की कम्तीमा ६ हजार रुपैयाँमा बिक्री भैरहेको छ । प्रति किलो एक हजार रुपैयाँमा बिक्री हुने भाले टर्की १० देखि १३ किलोसम्म हुने गर्छन् भने पोथी पाँचदेखि आठ किलोसम्मको हुने गर्छन् ।

जिल्लामै पहिलो पटक नौलो व्यवसायको शुरुवात गरेकोले टाढाटाढाबाट मान्छेहरु हेर्न आउने गरेको र टर्की किन्नसमेत आउन थालेको शाहिद अलीले बताउनुभयो । ‘टर्कीको मासु स्वादिलो हुनुका साथै कोलस्ट्रोल र फ्याट एकदमै कम हुनुका साथै तागतिलो हुने गरेका कारण मुटुरोग, मधुमेह, युरिक एसिडलगायत विरामीहरुका लागि समेत लाभदायक हुने कारण टर्कीको माग बढ्दै गएको छ’ अलीले भन्नुभयो ‘हामीकहाँ चल्ला किन्न समेत मान्छेहरु आउन थालेका छन् ।’

माग बढ्दै गएपछि अहिले चल्ला पाउन पनि मुश्किल छ । आशिक अलीले भन्नुभयो,  ‘आफ्नै फार्ममा रहेको टर्कीले अण्डा दिन थालेकोले चल्ला उत्पादन गरी यो व्यवसायलाई थप विस्तार गर्ने सोचमा छौँ ।’ उनीहरुको फार्मबाट इटहरी, विराटनगर, ओखलढुङ्गा, धरानलगायतका सहरहरुमा टर्की पठाउन थालिएको छ । तर पनि माग अनुसार टर्की पुर्याउन नसकिएको अलीले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो ‘यो व्यवसायबाट हामी अत्यन्तै उत्साहित छौं, यसलाई सप्तरी जिल्लामा ब्राण्डकै रुपमा स्थापित गर्ने संकल्पका साथ अगाडि बढीरहेका छौँ ।’

टर्कीलाई कुखुरालाई खुवाउने जस्तै दाना र हरियो घाँसको मुख्य आहारा चाहिन्छ । टर्कीको मासु खाने पारखीहरुको संख्या विस्तारै बढ्दै गएको छ

टर्की पालनको योजना

शाहिद स्नातक गरेर मोरङ्गको विराटनगरमा रहेको सरोचियाको माध्यमिक विद्यालयमा पढाउनुहुन्थ्यो । शिक्षण पेशामा रहेका शाहिदलाई आफ्नै मामा आशिकले बाहिर बस्नुभन्दा बरु आफ्नै गाउँमा टर्की पालन गरेर राम्रो आम्दानी कमाउन सकिने योजना सुनाउनुभयो ।

टर्की पालन गरेर राम्रो आम्दानी गर्न सकिने कुरा सुनाएपछि शाहिदले विराटनगरको जागिर छाडेर टर्की पालन शुरु गर्नुभयो । सुरुमा उनीहरु दुवैजनाले थुप्रै आलोचना खेप्नुपर्‍याे ।

जिल्लामै पहिलो पटक टर्की पालन व्यवसाय राम्रो बन्दै जान थालेपछि घरपरिवार, आफन्तजनका साथै समाजले पनि उनीहरुलाई विश्वास गर्न थाले ।

 

Source:- ujyaaloonline

विचौलियाका कारण किसान मारमा

चितवन/रासस–किसानले उत्पादन गरेको अण्डा उपभोक्तासम्म पुग्दा पाँच ठाउँमा कमिशन लिने गरेको पाइएको छ । विचौलियाका कारण किसान र उपभोक्ता मारमा परेका हुन । लागत मूल्य पाउन किसानलाई मुस्किल परेको छ भने महँगो मूल्य तिर्न उपभोक्ता बाध्य छन् । किसानको फार्मबाट स्थानीय डिलरले अण्डा खरीद गर्छन् । त्यही अण्डा विभिन्न बजारका मुख्य डिलरलाई बिक्री गरिन्छ । मुख्य डिलरले सब डिलरलाई तथा सबडिलरले साइकल वा भ्यानमा बिक्री गर्नेलाई दिन्छ । साइकल र भ्यानमार्फत पसल–पसलमा बिक्री गरिन्छ भने पसलबाट उपभोक्ताले अण्डा खरीद गर्दै आएका छन् ।

नेपाल अण्डा उत्पादक सङ्घका केन्द्रीय अध्यक्ष त्रिलोचन कँडेलका अनुसार फार्मबाट ठूलो अण्डा प्रतिक्रेट २६० तथा मध्यम अकारको अण्डा प्रतिक्रेट २०० रुपैयामा बिक्री गरिन्छ । बजारमा प्रतिगोटा अण्डा १५ सम्ममा बिक्री हुन्छ । सङ्घले प्रतिगोटाको १२ खुद्रा मूल्य तोकेको भए पनि सामान्यतया बजारमा १५ भन्दा बढी मूल्यमा बिक्री गरिँदै आएको छ ।

किसानबाट मध्यम आकारको अण्डा ६ रुपैयाँ ६६ पैसामा खरीद गरी उपभोक्तासम्म पुग्दा १५ सम्ममा बिक्री गरिन्छ । ठूलो अण्डा ८ रुपैयाँ ६६ पैसामा खरीद गरेर १५ भन्दा बढीमा बिक्री गर्ने गरेको पाइएको छ । किसानको फार्मबाट अण्डा प्रतिक्रेट  पाँच नाफा खाएर बिक्री गरिन्छ । पूर्वी चितवनको अन्नपूर्ण कुखुरा फार्मका सञ्चालक अर्जुन अर्याल विचौलियाका कारण किसान मारमा परेको बताउछन ।

उनले १६ करोडको लागतमा फार्म स्थापना गरी ८२ हजार लेयर्स कुखुरापालन गरेका छन । ‘जोखिम सबै किसानले व्यहोर्नु पर्छ, नाफा विचौलियाले मात्रै खाने गरेका छन्’ उनले भने ।

नेपाल अण्डा उत्पादक सङ्घका केन्द्रीय सचिव मदन पोखरेल लागत मूल्यभन्दा कममा अण्डा बिक्री गर्नुपर्दा किसान मारमा परेका छन ।

एउटा अण्डा उत्पादन गर्न १० खर्च हुने गरेको तर बिक्री मूल्य त्योभन्दा कम रहेको उनको भनाइ छ । बर्षेनी किसान थला पर्दै गएका छन् । नेपालमा दैनिक ३५ लाख अण्डा उत्पादन हुन्छ । यो पेशाबाट भण्डै एक लाख ७५ हजारले रोजगारी पाएका छन् । दुई हजारभन्दा बढी किसान लेयर्स कुखुरापालनमा संलग्न छन् । देशमा कुखुरापालनको क्षेत्रमा भएको लगानीको आधा हिस्सा लेयर्समा रहेको कँडेल बताउछन ।

कुखुरापालनमा ७० अर्बभन्दा बढी लगानी रहेको छ । आधाभन्दा बढीमा बैकिग क्षेत्रको ऋण लगानी रहेको छ । सबैभन्दा बढी कुखुरापालन चितवनमा गरिँदै आएको छ । पछिल्लो मुलुकका अन्य जिल्लामा कुखुरापालन व्यवसाय फस्टाउँदै गएको छ ।

 

Source:- rajdhanidaily

अवैध कुखुराको चल्ला बरामद

बारा । सशस्त्र सुरक्षा बल, नेपाल बेस क्याम्प जीतपुरले करिब पाँच लाख मूल्य बराबरको अवैध कुखुराको चल्ला बरामत गरी नष्ट गरेको छ ।

बुधबार बिहान चेकजाँच गर्ने क्रममा भारतबाट अवैध रूपमा नेपाल भित्र्याइएको पिकप भ्यानसहित कुखुराको चल्ला सशस्त्र प्रहरी बल जीतपुरले पक्राउ गरेको हो ।

भारतका विभिन्न नाकाबाट साइकल र मोटरसाइकलमा नेपाल ल्याई बाराको नितनपुरबाट लोड गरी हेटौँडा लैजाने क्रममा सशस्त्र प्रहरीले ना ४ च ३६९९ नम्बरको पिकप भ्यानसहित त्यसमा लोड गरी राखिएका चल्ला बरामत गरेको सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक प्रकाश पौडेलले जानकारी दिए ।

बरामत गरिएको चल्लालाई पशु क्वारेन्टाइन चेक पोस्ट पथलैयाका प्राविधिक करुणकान्त झा, बारा कुखुरा व्यवसायी संघका उपाध्यक्ष सन्तोष दाहालसहित स्थानीय सञ्चारकर्मीको रोहबरमा खाडलमा पुरेर नष्ट गरिएको छ ।

कारोबारमा संलग्न सवारीलाई भन्सार र चालक एवं सहचालकलाई पशु क्वारेन्टाइन वीरगञ्जको जिम्मा लगाइएको सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक पौडेलले जानकारी दिए ।

Source:- souryadaily

दानाको कच्चा पदार्थमा परनिर्भरता बढ्यो

काठमाडौँ — कुखुराका लागि दाना (आहारा) बनाउन वार्षिक १६ अर्ब रुपैयाँको कच्चा पदार्थ आयात हुने गरेको छ । दाना बनाउन सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने मकै र भटमासको पिना हो । यो दुवै भारतबाट आयात हुने गरेको छ ।

दाना बनाउन ६० प्रतिशत मकै र २५ प्रतिशत भटमासको पिना प्रयोग हुने गरेको छ । भटमास शत प्रतिशत र मकै भने ७५ प्रतिशत आयात हुँदै आएको नेपाल दाना उद्योग संघका केन्द्रीय अध्यक्ष रविन पुरीले बताए । ‘भुटेर खानसमेत भटमास नेपालमा पाउन छाडिसक्यो,’ उनले भने, ‘झन् दाना बनाउन कहाँ पाउनु ? त्यसैले दानालाई चाहिने मुख्य कच्चा पदार्थ नै बाहिरबाट आयात गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।’ सरकारले आयात रोकेर मुलुकमै कच्चा पदार्थ तयार गर्न सहयोग गर्नुपर्ने माग व्यवसायीको छ ।

‘खेतबारी बाँझो बस्ने क्रम बढेको छ,’ उनले भने, ‘बाँझो बस्न नदिन सरकारले मकै र भटमास लगाउन किसानलाई सहयोग गर्नुपर्छ, कच्चा पदार्थ यहीँ तयार भए ठूलो रकम बाहिरिने थिएन ।’ मकै र भटमासबाहेक दानाका लागि आवश्यक पर्ने ढुटो पनि आयात हुने गरेको छ । मुलुकभित्रै भने तोरीको पिना, तिलको पिना तयार हुने गरेको छ ।

त्यस्तै कच्चा पदार्थ आयातमा पहिले ५ प्रतिशतमध्ये १ दशमलव ६ प्रतिशत भन्सार शुल्क तिर्नुपथ्र्यो । अहिले पूरै तिर्नुपर्ने अवस्था रहेको अध्यक्ष पुरीले बताए । ‘नेपालमै उत्पादन भए बाहिरबाट कच्चा पदार्थ ल्याउनुपर्ने थिएन,’ उनले भने, ‘यो वर्षबाट भन्सार छुटको व्यवस्था हटाइएको छ, जसले गर्दा ढुवानी महँगो परेको छ ।’ उनका अनुसार यसबारे अर्थमन्त्रीलाई जानकारी गराए पनि कुनै सुनुवाइ भएको छैन । पुरीले भन्सार छुट नभएपछि भारतबाट तयारी दाना आयात हुने सम्भावना बढ्ने बताए ।

‘भन्सार छुट नहुँदा कच्चा पदार्थ आयात महँगो पर्छ, उत्पादन लागत बढ्छ,’ उनले भने, ‘भारतबाट तयारी दाना ल्याउँदा सस्तो पर्छ, दाना भन्सार तिरेर ल्याउँदासमेत सस्तो हुने हुँदा गुणस्तरहीन दाना भित्रिने खतरा बढ्छ ।’ कुखुराको आहारा महँगो हुँदा साना किसान पलायन हुने खतरा बढी छ । पछिल्लो समय साना किसानले कुखुरापालनको समेत विकल्प खोज्न थालेका छन् ।

पोल्ट्रीविज्ञ डा. तिलचन्द्र भट्टराईका अनुसार अघिल्लो वर्षको तथ्यांकअनुसार साढे ८ अर्बको भटमासको पिना र साढे ७ अर्बको मकै आयात भएको थियो । ‘सरकारले ५ वर्षमा मकैमा र १० वर्षमा भटमासमा आत्मनिर्भर हुने कार्यक्रम ल्याउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘त्यसपछि कच्चा पदार्थ आयात गर्नु पर्दैन, होइन भने भारतबाट कच्चा पदार्थ ल्याएर दाना उद्योग चलाउनुको विकल्प छैन ।’ कच्चा पदार्थ आयात महँगो हुँदा साना किसान मारमा परेका छन् ।

Source:- kantipurdaily

अबैध ६ लाख मुल्य बराबरका भारतीय कुखुराका चल्ला बरामद

महेन्द्रनगर : भारतबाट अवैधरुपमा चोरी पैठारी गरी नेपाल भित्र्याइएका कुखुराका चल्ला सशस्त्र प्रहरीले बरामद गरेको छ। ठूलो परिमाणमा अवैधरुपमा भारतबाट कुखुराका चल्ला नेपाल ल्याउन लागेको भन्ने सूचना पाएका आधारमा गस्तिमा खटिएको सशस्त्र प्रहरीले कुखुराका चल्ला बरामद गरेको हो।

सशस्त्र प्रहरी बलको ३५ नं. गणबाट प्रहरी सहायक निरीक्षक कुलबहादुर खत्रीको कमाण्डमा खटिएको टोलीले कालागौडी क्षेत्रबाट चल्ला बरामद गरेको हो। शुक्लाफाँटा नगरपालिका- ५ अन्र्तगत पर्ने कालागौडी क्षेत्रमा मंगलबार बिहान करिब साढे ३ बजेको समयमा सशस्त्र प्रहरीको टोलीले कुखुराका चल्ला बरामद गरेको सशस्त्रको ३५ नं. गणका गणपति विनोदराज श्रेष्ठले जानकारी दिए।’ बेलौरी नाकाबाट अवैध चल्ला आउन लागेको भन्ने सूचना थियो, उनले भने, ‘त्यसैका आधारमा बाहिनीको टोली समेतको सहभागितामा हामीले कालागौडीबाट बरामद गर्न सफल भयौं।’

भारतलगायतका कुनैपनि मुलुकबाट पन्क्षीजन्य वस्तुको आयातमा नेपाल सरकारले रोक लगाएको छ। बर्डफ्लु रोग सर्न सक्ने भएकाले भारतबाट कुखुराका चल्ला, अण्डालगायतको आयातमा रोक लगाइएको छ। सशस्त्र प्रहरीका अनुसार ४ वटा मोटरसाइकलमा ७ हजार ६ सय चल्ला रहेका छन्। ती चल्लाको बजारमुल्य करिब ७ लाख बराबर रहेको सशस्त्र प्रहरीले जनाएको छ।

बेलोरी नाका हुँदै ती चल्ला कञ्चनपुरकै कलुवापुरस्थित एक कुखुरा व्यापारीको भएको खुल्न आएको छ। तर ती व्यापारीको नाम भने खुलाइएको छैन्। कुखुराको चल्ला बोकेर ल्याउने ४ जना  मजदुर रहेको सशस्त्र प्रहरीले बताएको छ। कुखुराको चल्लासहित म १ प ४२०५, म २ प २९०१, से २ प ४४९० र से ४ प ९८९६ नम्बरका ४ वटा मोटरसाइकल समेत बरामद गरिएको छ।

बरामद गरिएका चल्ला मंगलबार नै सरोकारवालाको रोहवरमा खाल्डो खनेर नष्ट गरिएको छ। भने कुखुराका चल्ला बोक्न प्रयोग भएका ४ मोटरसाइकल सहित ४ जनालाई कारबाहीका लागि कञ्चनपुर भन्सार कार्यालय गड्डाचौकीमा बुझाइएको छ।

Source:-annapurnapost

चितवनको रामपुरमा अन्तर्राष्ट्रिय पोल्ट्री विज्ञहरुको सम्मेलन हुने

चितवनको कृषि तथा वनविज्ञान विश्वविद्यालयमा अन्र्तराष्ट्रिय पोल्ट्री विज्ञहरुको सम्मेलन हुने भएको छ । आगामी कार्तिक ११ गतेदेखि १३ गतेसम्म हुने सम्मेलनमा विभिन्न १० देशका पोल्ट्रि सम्वन्धि विज्ञहरूको सहभागीता रहने छ । सम्मेलन कृषि तथा वनविज्ञान विश्वविद्यालय रामपुरमा हुनेछ । विश्वविद्यालयले आज काठमाण्डौंमा पत्रकार सम्मेलन गरि नेपालमा पहिलोपटक हुन लागेको अन्र्तराष्ट्रियस्तरको पोल्ट्रि सम्मेलनमा नेपाल, भारत, जापान, अष्ट्रेलिया, जर्मनी, बंगलादेश र इजिप्ट लगायत १० देशका ५० भन्दा बढी वैज्ञानिकहरुको सहभागीता रहने जानकारी दियो ।

सम्मेलनमा नेपालका पोल्ट्री उद्योगहरु, व्यवसायीक किसानहरुसहित यो क्षेत्रसँग सम्वन्धित विभिन्न संघ–संस्थाहरुको सहभागीता रहनेछ । ‘खाद्य स्वच्छता र सुरक्षाको लागि पोल्ट्रीको माग परिपूर्ति’ भन्ने मूल नाराका साथ सम्पन्न हुने सो सम्मेलनमा कुखुरा उत्पादन र व्यवस्थापन, अध्ययन, अनुसन्धान, विकास सम्बन्धी वैज्ञानिक सम्मेलन मार्फत भविष्यमा कुखुरापालन जस्तो महत्वपुर्ण क्षेत्रमा विविध प्रविधियुक्त आधुनिक खोजमुलक जानकारीको सम्प्रेषण हुनेछ । सम्मेलनमा कुखुरा उत्पादन सम्बन्धी नीतिगत र सामाजिक–आर्थिक अवस्था, कुखुराको पोषण व्यवस्थापन, स्वास्थ्य व्यवस्थापन, कुखुराको अनुवांशिकी, प्रजनन् व्यवस्थापन तथा जैविक प्रविधि र एकिकृत तथा ग्रामिण कुखुरापालन जस्ता विधाहरुमा वैज्ञानिक र अनुसन्धानमुलक कार्यपत्रहरु प्रस्तुत गरिने कार्यक्रम सम्मेलन आयोजक समितिको अध्यक्ष प्रा. डा. शारदा थपलियाले जानकारी दिइन् ।

सम्मेलनमा भाग लिन भारतीय पोल्ट्री साइन्स एसोसिएसनका उपाध्यक्ष प्रा.डा.देवेन सापकोटा, जापनिज पोल्ट्री साइन्स एसोसिएसनका उपाध्यक्ष डा.नाओकी गोतो, पोल्ट्री अनुसन्धान फाउन्डेसन, अष्ट्रेलियाका निर्देशक पिटर गु्रभ्स, भारतीय कृषि अनुसन्धान परिषद/केन्द्रिय कुखुरा अनुसन्धान संस्थानका निर्देशक एस. सी. गिरी लगायत विदेशी वैज्ञानिकहरूको सहभागिता रहनेछ । सम्मेलनमा प्रस्तुत गरिने कार्यपत्रहरु आउने क्रम जारी रहेको कृषि तथा वनविज्ञान विश्वविद्यालय रामपुर पशु प्रजनन् तथा जैविक प्रविधि विभागका प्रमुख उपप्राध्यापक डा. निराजन भट्टराईले जानकारी दिए । सिम्पोजियमा विभिन्न देशमा पोल्ट्रि सम्वन्धी भैरहेका अनुसन्धान, ज्ञानको आदानप्रदान र हाल देखिएका समस्याका विषय वृहत छलफल हुने पशु सेवा विभागका महानिर्देशक डा.विमलकुमार निर्मलले बताए ।

बार्षिक ३३ अर्व आम्दानी, डेढ लाखलाई रोजगारी 

नेपालको कुल गार्हस्थ उत्पादनको करिब ४ प्रतिशत र कुल कृषि गार्हस्थ उत्पादनको करिब ८ प्रतिशत हिस्सा पोल्ट्री क्षेत्रले ओगटेको छ । नेपालमा आत्मनिर्भर उन्मुख क्षेत्रका रुपमा पोल्ट्रिलाई लिने गरिएको छ । ग्रामिण कुखुरापालनबाट हुने आर्थिक योगदानलाई छोडेर हेर्ने हो भने नेपालको व्यवसायिक कुखुरापालनबाट राज्यले वार्षिक ३३ अर्ब ७२ करोड आर्थिक उपार्जन गरिरहेको विज्ञ डा. निराजन भट्टराईले जानकारी दिए । पोल्ट्रि क्षेत्रमा करिब १ लाख ५० हजार प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रोजगारी पाएका छन् । पशु सेवा विभागको सन् २०१७ को तथ्याङ्क अनुसार नेपालमा करिब ७ करोड कुखुरा रहेको पाइन्छ । देशको कुल मासु उत्पादनको करिब १७.२ प्रतिशत हिस्सा पोल्ट्री क्षेत्रले ओगटेको छ ।

देशको माग अनुसार मासु र अण्डा उत्पादन–लागतलाई कम्तिमा २ ठूला छिमेकीहरु चीन र भारतको दाँजोमा कम र प्रतिष्पर्धी बनाउनु पर्ने चुनौती रहेको कृषि तथा वनविज्ञान विश्वविद्यालय , पशु विज्ञान, पशु चिकित्सा तथा मत्स्य विज्ञान संकायकी डिन समेत रहेकी प्रा. डा. शारदा थपलियाले जानकारी दिइन् । पोल्ट्रीमा नेपाल आत्मनिर्भर भएपनि दाना तथा औषधीमा भने परनिर्भर हुने अवस्था छ । बार्षिक १६ अर्व बराबरको कच्चा पर्दाथ र त्यसमा ७० प्रतिशत हिस्सा मकैं बिदेशबाट आयात गर्नुपरेको प्रमुख पशु चिकित्सक डा. उमेश दाहालले जानकारी दिए । कुखुरामा लाग्ने बर्ड फ्लुका कारण बार्षिक २० देखी २५ करोडसम्म घाटा लाग्ने गरेको छ ।

स्थानीय जातको संरक्षण 

पछिल्लो समयमा नेपालमा व्यवासायिक कुखुरापालन फस्टाउँदै जाँदा कुखुराको स्थानीय जात लोप हुँदै गएको भन्दैं विज्ञहरुले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । अन्र्तराष्ट्रिय पोल्ट्रि सिम्पोजियममा हराउँदै गएका कुखुराका स्थानीय जातको संरक्षणका लागि के कस्ता उपायहरु ऋपनाउन सकिन्छ भन्ने बारेमा पनि छलफल हुनेछ । नेपालमा ३ प्रकारका स्थानीय जातका कुखुराहरु पाइन्छ । नेपालमा पाइने ३ प्रजातीमा साकिनी, घाँटी खुइले र प्वाँख उल्टे (दुम्से) हुन् । त्यस मध्ये साकिनीको संख्या बढि पाइएपनि अन्य दुई प्रजातीका कुखुराहरुको संख्या उल्लेख्य मात्रामा घट्दै गएको विज्ञ डा. निराजन भट्टराईले जानकारी दिए । यि दुई प्रजातीको उचित संरक्षण नभएमा लोप हुने खतरा रहेको विज्ञ डा. भट्टराईको भनाई छ । उनका अनुसार घाँटी खुईले प्रजाती अत्याधिक गर्मी सहन सक्ने प्रजातीमा पर्दछ, उपभोक्ताले घाँटीमा रौं नभएकै कारण देख्दा मन नपराउने कारणले संख्या घट्ने क्रम बढेको छ ।

स्थानीय प्रजातीका कुखुराको संरक्षणका लागि किसानहरुलाई प्रोत्साहन गर्ने र ग्रामिण कुखुरापालनलाई कृषि पर्यटनसँग जोडेर ग्रामिणस्तरका साना कृषकहरुको जीवीकोपार्जनमा सहजता ल्याउन सकिने उपायको खोजी सिम्पोजियमा हुनेछ ।

कुखुरामा जिरो एन्टिवायोटिकको प्रयोगको तयारी 

व्यवसायिक कुखुरापालक किसानहरुले कुखुरामा एन्टिवायोटिकको अधिक प्रयोग गरेको भन्ने चर्चा भैरहेको बेला पशु सेवा विभागले उत्पादनमा जिरो एन्टिवायोटिक प्रयोगको नीति अख्तियारको तयारी गरेको छ । विभागका महानिर्देशक डा. विमल कुमार निर्मलले कुखुरामा बाहिर प्रचार गरिएजस्तो हानिकारक र अधिक एन्टिवायोटिकको प्रयोग नभएको दावी गरे । ‘जति भएको छ त्यसलाई पनि घटाउँदै लैजाने र जिरो एन्टिवायोटिक बनाउने तर्फ विभाग लागेको छ’ महानिर्देशक निर्मलले भने‘ एन्टिवायोटिकको विकल्पमा प्रोवायोटिकको प्रयोगलाई प्रोत्साहान गर्दछौं’।

उनले कुखुराको मासुमा केही एन्टिवायोटिक भएपनि त्यसले मानव स्वास्थ्यमा कुनै असर नगर्ने बताए । कुखुरालाई दिइएको एन्टिवायोटिक आन्द्रा, कलेजो, मृगौंला जस्ता भित्रि अंगहरुमा रहने र त्यो मानवले उक्त कुनै पनि भाग उपभोग नगर्ने भएकोले सुरक्षित रहेको महानिर्देशक डा. निर्मलले दावी गरे ।

कुखुराको मासु रेड मिट नभई ह्वाइट सेतो हुने हुँदा जनस्वास्थ्यमा कुनै हानी नगर्ने महानिर्देशक डा. निर्मलको भनाई छ । महानिर्देशक निर्मलले आलुभन्दा अण्डा सस्तो भएको भन्दैं विगतमा कुखुरा उत्पादनका लागि ध्यान दिइएको विभागले अब त्यसको बजारीकरणलाई ध्यान दिने बताए ।

 

Source:- narayanionline

 

पन्छीजन्य वस्तुको तस्करी मौलाउँदै, एक सातामै ३ लाखको पन्छीजन्य वस्तु बरामद

सीताराम चौधरी, कपिलवस्तु, पछिल्लो समय कपिलवस्तुको सीमावर्ती क्षेत्रमा पन्छीजन्य वस्तुको तस्करी मौलाउँदै गएको छ । सीमापारी मूल्य सस्तो भएपछि कुखुराको चल्ला र अण्डाको तस्करी मौलाएको हो । प्रहरीले दैनिक रूपमा यस्ता वस्तु बरामद गरे पनि लुकिछिपी तस्करी हुने गरेकाले पन्छीजन्य वस्तु तस्करी नियन्त्रण गर्न प्रहरीलाई समस्या परेको हो ।

 

 

 

 

 

 

 

 

चालु आर्थिक वर्ष २०७५।०७६ को पहिलो महिनाको अन्तिम सातामै प्रहरीले कपिलवस्तुको कृष्णनगर क्षेत्रबाट २ लाख ९९ हजार ५ सय मूल्य बराबरको पन्छीजन्य वस्तु बरामद गरेको छ । जिल्लाको बहादुरगञ्जस्थ्ति इलाका प्रहरी कार्यालयको टोलीले २ लाख ९१ हजार ५ सय मूल्य बराबरको ब्रोइलर कुखुराका चल्ला बरामद गरी नष्ट गरेको छ । गत साउन ३० गते प्रहरी टोलीले कृष्णनगर ८, लोहरौलाबाट १ लाख २६ हजार ५ सय रुपैयाँ बराबरको २३ सय ओटा ब्रोइलर कुखुराको चल्ला बरामद ग¥यो । त्यसको दुई दिनअघि साउन २७ गते कृष्णनगर ८, गणेशपुरबाट १ लाख ६५ हजार बराबरको ३ हजार चल्ला बरामद गरी नष्ट गरेको प्रहरी नायब निरीक्षक हेरम्भ प्रसाद पाण्डेयले जानकारी दिनुभयो । यसैगरी इलाका प्रहरी कार्यालय कृष्णनगरको टोलीले साउन पछिल्लो साता ८ हजार बराबरको ४० गोटा ब्रोइलर कुखुरा बरामद गरेको प्रहरी निरीक्षक सूर्य बहादुर बोगटीले बताउनुभयो । भारतबाट अबैध रुपमा नेपालतर्फ साइकलमा ल्याउँदै गर्दा विशेष सुराकीका आधारमा प्रहरी गस्ती टोलीले कुखुरा र चल्ला बरामद गरिएको प्रहरीको भनाई छ ।

यसका अतिरिक्त आर्थिक वर्ष २०७४।०७५ मा प्रहरीले सीमावर्ती क्षेत्रबाट ६ लाख ८८ हजार २ सय मूल्य बराबरको पन्छीजन्य बस्तु बरामद गरेको छ । कृष्णनगरस्थित सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीले गस्तीका क्रममा सीमावर्ती क्षेत्रबाट कुखुरा, चल्ला र अण्डा बरामद गरेको तथ्यांक सार्वजनिक गरेका छन् । कूल बरामद पन्छीजन्य बस्तुमध्ये ६ लाख १५ हजार ३ सय मूल्य बराबरको ११ हजार ९९० गोटा चल्ला छन् भने ६० हजार ५सय मूल्य बराबरको १९सय ३९ गोटा ब्रोइलर कुखुरा रहेको प्रहरीले जनाएको छ ।

सशस्त्र प्रहरी राजस्व तथा भन्सार सुरक्षा गुल्म कृष्णनगरले मात्र आर्थिक वर्ष २०७४।०७५ मा कूल ६लाख ३ हजार ५सय मूल्य बराबरको कुखुरा र चल्ला बरामद गरेको सशस्त्र प्रहरी नायब उपरीक्षक मनोज धितालले जानकारी दिनुभएको छ । गस्तीका क्रममा कृष्णनगर आसपासको क्षेत्रबाट २०७४ साउनदेखि असारसम्म ५लाख ६५हजार ५सय मूल्य बराबरको ९ हजार ५ सय गोटा चल्ला र ३८ हजार बराबरको  १८ सय ६० गोटा कुखुरा बरामद गरेको प्रहरी नायब उपरीक्षक धितालले बताउनुभयो ।

यसैगरी गत आर्थिक वर्षमा इलाका प्रहरी कार्यालय कृष्णनगरले सीमावर्ती क्षेत्रबाट ८४ हजार ७ सय मूल्य बराबरको पन्छीजन्य बस्तु बरामद गरेको प्रहरी निरीक्षक सूर्य बहादुर बोगटीले जानकारी दिनुभयो । आर्थिक वर्ष २०७४।०७५ मा भारतबाट अबैध रुपमा नेपाल भित्राइएका ८३ कार्टुन (२४ सय ९० गोटा) ब्रोइलर चल्ला, ७९ गोटा ब्रोइलर कुखुरा र ५२ क्यारेट सेतो अण्डा बरामद गरिएको बोगटीले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार कृष्णनगर प्रहरीले ४९ हजार ८ सय मूल्य बराबरको चल्ला र २२ हजार ५सय मूल्यको कुखुरा पक्राउ गरी नष्ट गरेको छ । यस्तै गत आर्थिक वर्ष १२ हजार ४सय मूल्य बराबरको सेतो अण्डा बरामद गरिएको बोगटीको भनाई छ ।

अबैध पन्छीजन्य वस्तु बरामद हुने क्रम बढे पनि पैठारीमा संलग्न तस्कर भने पक्राउ पर्न सकेका छैनन् । प्रहरीले धेरैजसो बेवारिसे अवस्थामा छाडिएका पन्छीजन्य वस्तु मात्रै बरामद गर्ने गर्छ । प्रहरी आएको थाहा पाउनसाथ तस्कर सामान छाडी फरार हुने गरेकाले पक्राउ गर्न अप्ठ्यारो हुने गरेको इलाका प्रहरी कार्यालय कृष्णनगरका प्रहरी निरीक्षक बोगटीले बताउनुभयो । प्रहरीका अनुसार कृष्णनगर मूल भन्सार नाकाबाट नल्याई तस्करहरूले चोर बाटोबाट नेपाल भित्राउने गरेका छन् ।

तस्करहरुले प्रायजसो कृष्णनगर क्षेत्रको भगवानपुर, लक्ष्मीनगर, कुकुरभुकुवा, विद्यानगर लगायतका सीमा नाका प्रयोग गरी चोरी तस्करी गर्ने गरेको प्रहरीको भनाई छ । भारतमा ४५ रूपैयाँदेखि ५० रूपैयाँमा पाइने कुखुराको चल्लालाई नेपालमा ७० देखि ७५ रूपैयाँ पर्ने भएकाले तस्करी बढेको व्यापारी बताउँछन् । भारतीय चल्ला नेपालमा भित्रिएपछि नेपालमा उत्पादन भएका चल्लाले बजार पाउन छाडेका छन् । चल्लाको तस्करीसँगै सीमावर्ती नाकाबाट अबैध पन्छीजन्य वस्तुको चोरी तस्करी बढेपछि सुरक्षा गस्तीमा निगरानी बढाएको प्रहरीको भनाई छ ।

 

Source:- newsofnepal

गम्बारोले कुखुरा मर्न थालेपछि विज्ञहरु चिन्तित

भरतपुर । धेरै निदाउने, लत्रने, छेर्ने र उच्च ज्वरोपछि मर्ने– कुखुरामा उल्लेखित लक्षण देखिने रोग हो ‘गम्बारो’ । एउटा कुखुरामा गम्बारो रोग देखिएपछि एक–दुई दिनमै सिंगोे खोर नै सखाप हुने गरी कुखुरा मर्छ । यस्तो डरलाग्दो रोग नियन्त्रणका लागि कुखुरालाई खोपसमेत दिइन्छ । तर, खोप लगाएकै कुखुरासमेत यो रोगबाट मर्न थालेपछि विज्ञहरुले समेत यसको कारण अध्ययन हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।

राष्ट्रिय पक्षी रोग अन्वेषण प्रयोगशाला भरतपुरमा नमुना परीक्षण गरिएकामध्ये आधाभन्दा बढी कुखुरामा गम्बारो देखिएको छ । प्रयोगशालाका पशुचिकित्सक इन्दु राय यादवका अनुसार गत एक वर्षमा ३५४ नमुना परीक्षणमा १८० कुखुरामा गम्बारो भेटिएको हो ।‘गम्बारोको अवस्था डरलाग्दो देखिएको छ’, यादवले भने, ‘किसानले खोप लगाएको भन्छन्, तर परीक्षण गर्दा यस रोगको किटाणु देखिएको छ, जुन डरलाग्दो अवस्था हो ।’
गम्बारो एक किसिमको भाइरल किटाणु हो । विषाणुबाट सर्ने हुँदा यो रोगको उपचार सम्भव नभएको पशुचिकित्सकहरु बताउँछन् ।‘गम्बारोको उपचार सम्भव छैन, यसलाई नियन्त्रण गर्न रोग नै लाग्न नदिन खोप दिनेमात्रै हो’, पक्षी रोग विशेषज्ञसमेत रहेका कृषि तथा वन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डा. सुधीर सिंह भन्छन्, ‘अहिले खोप दिएका कुखुरामा पनि यो रोग देखिनुमा यसले सबैमा चिन्ता थपिएको छ ।’
अहिले यो रोगले स्वरुप परिवर्तन गरेको अनुमान गरिएकाले पनि समस्या भएको हुन सक्ने औँल्याइएको छ । ‘अहिले कुखुराको दानामा बढ्दै गरेको ‘टक्सिस’ र पोसिलोको मात्रा कम भएका कारण रोगस“ग लड्ने क्षमता ह्रास हु“दै जानु, स्वस्थकर चल्ला नहुनु, चल्लामा धपेडी हुनुको कारणले कुखुरामा विभिन्न रोगका संक्रमण बढ्दै छन्, जसले गम्बारो संक्रमणमा पनि सहयोग पुगेको देखिन्छ’, डा. सिंह भन्छन्, ‘सजिलो रसायनबाट गम्बारोका किटाणु मर्दैन, प्रचलनमा रहेका साधारण किटाणुनाशक रसायनहरुको प्रभाव यस रोगको किटाणु उपर कम रहेकाले पनि यो रोग नष्ट गर्न नसक्दा खोरमा लागेपछि खोर नै रित्याउने समस्या हुन आउँछ ।’नेपाल पशु चिकित्सा परिषद्का उपाध्यक्षसमेत रहेका डा. सिंहले भने, ‘कुनै पनि रोगका किटाणु समय परिवर्तनसँगै नयाँ–नयाँ प्रजातिमा देखिन्छ, अहिले नेपालमा पनि कुखुरामा देखिएको गम्बारोले स्वरुप परिवर्तन गरेको हुनुपर्छ ।’
अहिले नेपालमा कुखुरामा देखिएको गम्बारोका समस्याका बारेमा अध्ययन अनुसन्धान हुन जरूरी रहेको उनको भनाइ छ ।नेपालमा गम्बारोका लागि ‘गम्बारो भ्याक्सिन’, ‘गम्बारो इन्टरमिडियट’ र ‘गम्बारो इन्टरमिडियट प्लस’ गरी तीन प्रकारका आठ कम्पनीका खोप प्रचलनमा छन् । उक्त खोपलाई उत्पादनदेखि कुखुराको खोरसम्म पु¥याउँदा ४ देखि ८ डिग्री सेन्टिग्रेट तापक्रममा राख्नुपर्ने विज्ञहरु बताउँछन् । कहिलेकाहीँ भ्याक्सिन लगाउँदा प्राविधिक त्रुटिले पनि यो समस्या आउन सक्ने डा. सिंह बताउँछन् ।
ब्रोइलर कुखुरालाई १२ दिनमा एकपटक र लेयर्सलाई पहिलोपटक १२ दिन र दोस्रोपटक २१ दिनमा गम्बारोको खोप दिनुपर्छ । कुखुराको आँखामा एक थोपा औषधि दिई यो खोप लगाइन्छ । यसरी लगाइएका कुखुरासमेत मर्न थालेपछि नेपालमा चलेका खोपहरुकै गुणस्तरमा समेत प्रश्न उठ्न थालेको छ ।यो समस्या समाधान गर्न नसक्ने हो भने यसले नेपालभर अण्डाका लागि पालिएका ६० लाख लेयर्स र मासुका लागि पालिएका ४० लाख ब्रोइलर कुखुरामा समस्या आउन सक्ने विज्ञहरु चिन्ता व्यक्त गर्छन्, जसले कुखुरा उद्योगमै प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले पनि यसको समाधान खोज्नुपर्ने आवश्यकता छ । डा. सिंह भन्छन्, ‘खोपको प्रभावकारिता, प्रयोग विधि, किटाणुको परिवर्तित स्वरुपका बारेमा अध्ययन गरी समस्याको समाधान खोज्न जरूरी छ ।’
 Souce:- echitwanpost