के पकाइसकेको कुखुराको मासुबाट पनि बर्डफ्लू सर्छ?

काठमाडौँ – देशका तीन ठाउँका कुखुरामा बर्ड फ्लुको संक्रमण देखिएपछि यसले महामारी लिन सक्ने तर्फ उच्च सतर्कता अपनाइएको सरकारी निकायले जनाएका छन् ।

हेटौँडा, पोखरा र काठमाडौँको तारकेश्वरमा देखिएको बर्ड फ्लुको संक्रमण नियन्त्रण गर्ने प्रयास जारी रहेको पनि पशु सेवा विभागले जनाएको छ । महामारी फैलिएर मानिसको ज्यान समेत लिन सक्ने यो रोग चराबाट मानिसमा सर्ने गर्छ । तर पछिल्लो समय मानिसबाट पनि मानिसमा बर्ड फ्लु सरेको पाइएपछि चिकित्सकहरु थप चिन्तामा छन् ।

खास गरि छिमेकी मुलुक चीनमा मानिसबाट पनि मानिसमा बर्ड फ्लुको संक्रमण फैलिएको पाइएको सरुवा रोग विशेषज्ञ डा. शेरबहादुर पुनले बताए । उनले बर्ड फ्लुको संक्रमणबाट जोगिन सुरक्षात्मक उपाय अपनाउन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरे । विशेष गरि कुखुरा तथा पक्षीजन्य क्षेत्रमा काम गर्ने व्यक्तिहरुले सरसफाईमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

यसपटक हेटौँडा र काठमाडौँमा विशेष गरि लेयर्स कुखुरामा एच ५ एन वान भाइरसको संक्रमण देखिएको हो । यो त्यति खतरनाक नमानिए पनि सुरक्षाका उपाय अवलम्बन गर्न डा. पुनले सुझाव दिएका छन् ।

डा. पुनले बर्ड फ्लूको संक्रमणबाट जोगिन दिएका सुझावहरु

  • कुखुरा तथा पक्षीजन्य क्षेत्रमा काम गर्ने व्यक्तिले सरसफाईमा विशेष ध्यान दिने
  • माक्स लगाएर मात्रै खोरमा जाने, कुखुरा बेच्न राखिएका ठाउँ अर्थात कुखुरा बजारमा जाँदा पनि माक्स लगाएर मात्रै जाने
  • बेच्न बसेका व्यक्तिहरुले पनि मास्क र पन्जा अनिवार्य लगाउने
  • केही गरि खोरका कुखुरा मर्न थाले अथवा बिरामी पर्न थाले भने तुरन्तै चिकित्सकलाई सम्पर्क गर्ने
  • बिरामी वा मरेको पक्षीलाई नछुने, बर्डफ्लु देखिएको ठाउँमा कसैसँग हात नमिलाउने
  • पक्षीसँगको सीधा सम्पर्कबाट बच्ने, घरमा पालेको पक्षीको भाँडाकुँडा दिनहुँ सफा गर्ने
  • मासु एक सय डिग्री तापक्रममा पकाएर मात्रै खाने (एक सय डिग्रीमा पकाइसकेको मासुबाट बर्ड फ्लु सर्ने सम्भावना हुँदैन)
  • अण्डा राम्रोसँग उमालेर मात्रै खाने, आधा पाकेको अन्डा नखाने ।

आयातित कच्चापदार्थको भरमा दाना उद्योग

काठमाडौं : नेपालका दाना उद्योग आयातित कच्चापदार्थको भरमा सञ्चालित छन्। दाना उत्पादन गर्ने उद्योगका लागि सबैजसो कच्चापदार्थ आयात गर्नुपर्छ। यो भारत र तेस्रो मुलुकबाट आयात हुन्छ।

दाना उद्योगको मुख्य कच्चापदार्थ मकै र भटमास नेपालमै पर्याप्त उत्पादन हुने हो भने बजार मूल्यभन्दा झण्डै १० देखि १५ प्रतिशतसम्म दाना सस्तोपर्ने नेपाल दाना उद्योग संघले जनाएको छ। करिब ४४ अर्बको लगानीमा नेपालमा स्थापना भएका दुई प्रकारका दाना उद्योगले व्यावसायिक रूपमा कुखुरा, गाईभैंसी, बंगुर, कुकुर र माछालाई खुवाउने पौष्टिक दाना उत्पादन गर्दै आएका छन्।

‘दाना उद्योगको अधिकांश कच्चापदार्थ भारत र तेस्रो मुलुकबाट आयात गर्नुपर्छ’, नेपाल दाना उद्योग संघका अध्यक्ष रवीन पुरीले भने, ‘नेपालमै पर्याप्त मकै र भटमास उत्पादन भइदिने हो भने अहिलेको मूल्यभन्दा झण्डै १५ प्रतिशत सस्तोमा दाना खरिद गर्न सकिन्छ।’ दानाको लागत मूल्य घट्दा कुखुराको मासु पनि सस्तो हुने उनको कथन छ।

वार्षिक २५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको कच्चापदार्थ भारत, अमेरिका, ब्राजिल, चीन, बेल्जियम, सिंगापुर, फ्रान्सलगायत मुलुकबाट आयात गर्नुपर्छ। दाना तयार पार्न मकै र भटमास तथा भटमासको पिना चाहिन्छ। यस्तै दाना तयार पार्न चाहिने औषधि र पौष्टिक पदार्थ पनि सबै आयात गर्नुपर्छ। चुनढुंगा, धानको ढुटो, कनिका र तोरीको पिना मात्रै स्वदेशी छ।

संघका अध्यक्ष पुरीका अनुसार करिब ६० प्रतिशत मकै, ३० प्रतिशत भटमास, चार प्रतिशत चामलको ढुटो र बाँकी पौष्टिक तत्व र औषधि समि श्रण गरी दाना तयार पारिन्छ। यसरी नेपालको सम्पूर्ण उद्योगलाई दैनिक एक हजार पाँच सय मेट्रिक टनहाराहारी मकै र सात सय मेट्रिक टन हाराहारी भटमास आवश्यक पर्छ।

दाना उत्पादन गर्ने उद्योगका लागि सबैजसो कच्चापदार्थ आयात गर्नुपर्छ। यो भारत र तेस्रो मुलुकबाट आयात हुन्छ।

दाना उद्योगलाई मात्रै वार्षिक करिब ६ लाख मेट्रिक टन मकै आवश्यक पर्छ। यस्तै भटमास करिब तीन लाख मेट्रिक टन चाहिन्छ। नेपालमा करिब २५ लाख २० हजार मेट्रिक टन मकै उत्पादन हुन्छ। तर, यसमध्ये अधिकांश गाईभैंसीलाई खोले, मानिसका लागि खाना र खाजाका रूपमा प्रयोग गर्ने भएकाले उद्योगलाई मकै अभाव भएको हो।

‘सरकारले दाना उद्योगका लागि आयात हुने मकै र भटमासको आयात प्रतिस्थापन गरी स्वदेशी कच्चापदार्थमा आत्मनिर्भर बनाउन सञ्चालनमा ल्याएको मिसन कार्यक्रमले प्रतिफल नदिँदा हामी थप मारमा छौं’, सिद्धार्थ प्यालेट्सका निर्देशकसमेत रहेका पुरीले भने।

निम्बसका कार्यकारी निर्देशक डा. दिनेश गौतमका अनुसार नेपालमा दानाको कुल माग दैनिक दुई हजार पाँच सय मेट्रिक टन छ। तर, सञ्चालनमा रहेका ४० वटा प्यालेट्स उद्योगको दैनिक उत्पादन क्षमता १० हजार मेट्रिक टन छ। नेपालमा उत्पादन हुने कुल दानाको उपभोग दरमध्ये ९० प्रतिशत कुखुरा, पाँच प्रतिशत गाईभैंसी र बाँकी बंगुर तथा माछाका लागि प्रयोग हुन्छ।

‘मागअनुसार स्वदेशमै कच्चापदार्थ उत्पादन भइदिने हो भने उद्योग पूर्णक्षमतामा सञ्चालन गरी दाना निर्यात गर्न हाम्रा उद्योग सक्षम छन्’, गौतमले भने। उनका अनुसार तयारी दाना आयात गर्दा भन्सार शुल्क पाँच प्रतिशत लाग्ने व्यवस्था गरिएका कारण उद्योग धरासायी हुने अवस्थामा छन्।

‘सरकारको चरित्र द्वैध देखियो’, गौतमले भने, ‘समृद्ध नेपाल सुखी नेपालीको नारा दिने सरकारले दाना र कच्चापदार्थ आयातमा गरेको व्यवस्थाले उद्योग धरासायी बनाउने रणनीति देखियो।’ गौतमले स्वदेशी दाना उद्योगलाई धरासायी बनाउन सरकारले वैदेशिक लगानीको बाटोसमेत खुला गरेको जानकारी दिए।

नेपालमा दर्ता भएका एक सय तीनवटा दाना उद्योग छन्। ठूलो लगानीको प्यालेट्स दाना उद्योग ४० र सानो लगानीको धूलो दाना (मास) दाना उद्योग ६३ वटा छन्। एउटा प्यालेट्स दाना उद्योग स्थापना गर्न कम्तीमा ५० करोड र धूलो दाना उद्योग स्थापना गर्न एक करोड हाराहारी लगानी गर्नुपर्छ।

दुई प्रकारका उद्योग

नेपालमा मुख्य गरी दुई प्रकारका दाना उद्योग छन्। अत्याधुनिक स्वचालित मेसिनबाट गेडा दानाका रूपमा उत्पादन गर्ने ठूलो क्षमताका उद्योग एक थरी छन्। यस्ता उद्योगलाई प्यालेट दाना उद्योग भनिन्छ।

मकवानपुरस्थित भ्याली प्यालेट र सिद्धार्थ प्यालेट, बुटवलको अन्नपूर्ण एग्रो, वाराको प्रो वायोटेक (निम्बस) र ओम चावो वीरो फिड, चितवनको आरआर फार्म, पञ्चरत्न फिड्स, नेपाल वेलहोप एग्रिटेक र फाइन फिड्स, सुनसरीको श्री सागर फिड प्रोडक्ट, रूपन्देहीको दाउन्ने फिड्स र श्री नगर एग्रो फार्म, काठमाडौंको क्वालिटी फिड एन्ड कोल्ड स्टोर र त्रिवेणी फिड, पर्साको नुव प्रोटिन फिड अत्याधुनिक र ठूला क्षमताका दाना उद्योग हुन्।

राज्यको लगानी बालुमामा पानी

लक्ष्यअनुसार प्रतिफल दिन नसकेपछि सरकारले ०७४/७५ देखि मेज मिसन कार्यक्रम खारेज गरेको थियो। मकैको आयात प्रतिस्थापन कार्यक्रमले भूमिका खेल्न नसकेको भन्दै सरकारले खारेज गरेको थियो। कार्यक्रममा बर्सेनि करिब ७१ लाखका दरले १० वर्षमा सात करोड १० लाख रुपैयाँ खर्च भएको थियो।

दाना बनाउने मकै ठूलो परिमाणमा भारतसहित अन्य मुलुकबाट आयात हुन थालेपछि सरकारले आयात प्रतिस्थापन गर्न ०६४ सालदेखि मेज मिसन कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो। स्वदेशी मकैको बीउमा ५० प्रतिशत र विदेशीमा ३३ प्रतिशत अनुदान दिने व्यवस्थाले किसान आकर्षित हुन नसक्दा उक्त कार्यक्रमले लक्ष्यअनुसार प्रतिफल दिन सकेन।

Source:-annapurnapost.

बर्डफ्लु रोगका लक्षण, नियन्त्रण तथा रोगथामका उपाय

वर्डफ्लु रोग ईन्फ्लुएन्जा ए नाम गरेको एकप्रकारको विषाणुको माध्यमबाट पंक्षीहरूमा लाग्ने संक्रमक रोग हो । यस रोगबाट विशेष गरी कुखुरा, बट्टाई, टर्की जस्ता पंक्षीहरू बढी प्रभावित हुन्छन् । हाँस, जंगली चराहरू रोगको लक्षण नदेखाई रोग वाहकको रूपमा देखा पर्न सक्छन् । चराहरूमा यो रोग सर्वप्रथम सन् १८७८ मा पहिचान भएको थियो ।

यो रोग पंक्षी तथा मानिसमा कसरी सर्दछ ?

यो रोग रोगी कुखुरा, संक्रमित सूली, उपकरणहरू, पानी, दाना आदिसँगको प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष सम्पर्कबाट पंक्षीहरूबीच सर्न सक्दछ । त्यसैगरी बसाई सरेर आउने जंगली चराहरू तथा जीवित पंक्षी तथा पंक्षीजन्य सामाग्रीहरूको अवैध कारोवारबाट समेत यो रोग सर्न सक्दछ ।

मानिसमा जिउँदो वा मरेको चराको प्रत्यक्ष सम्पर्कबाट यो रोग सर्न सक्दछ । यस रोगको विषाणु सुलीमा ४ डिग्री सेन्टीग्रेड तापक्रममा कम्तीमा ३० दिनसम्म बाँच्न सक्दछ । त्यसैगरी २२ डिग्री सेन्टीग्रेड तापक्रम भएको तालको पानीमा ४ दिनसम्म र ३० डिग्री सेन्टीग्रेड तापक्रम ३० दिनसम्म बाँच्न सक्दछ । तर ६० डिग्री सेन्टीग्रेड तापक्रममा ३० मिनेटमा र ७० डिग्री सेन्टीग्रेड तापक्रममा केही सेकेण्डमै विषाणु मर्ने हुँदा पकाएर खाएको मासु तथा अण्डाबाट यो रोग सर्ने कुनै सम्भावना हुँदैन ।

वर्डफ्लुका लक्षणहरू :

कुखुरामा देखिने लक्षणहरू :

असाध्यै तिक्ष्ण प्रकारको अवस्थामा रोगको कुनै लक्षण नदेखाई केही घण्टाभित्रमा शतप्रतिशतसम्म कुखुराहरूको मृत्यु हुनसक्छ । सामान्यतया धेरै कुखुराहरूको मृत्यु भएमा, श्वास प्रश्वास सम्बन्धी गम्भीर लक्षणहरू देखिएमा, टाउको, सिउर र लोती निलो भएमा, खुट्टामा रक्तश्रावहरू देखिएमा, पक्षघात देखिएमा, पातलो छेरेमा, अण्डा उत्पादन अचानक घटेमा, जलजले अण्डा पारेमा वर्डफ्लुको शंका गर्न सकिन्छ ।

यस रोगका कतिपय लक्षणहरू कुखुरामा देखिने अन्य श्वासप्रश्वास सम्बन्धी रोगहरू जस्तै रानीखेत, कुखुराको हैजा आदिसँग मिल्न जाने हुँदा धेरै संख्यामा कुखुराहरू बिरामी परेमा अनावश्यक शंका गर्नु भन्दा नजिकको पशु सेवा कार्यालयमा तुरून्त खवर गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।

मानिसमा देखिने लक्षणहरू :

चिकित्सकहरूका अनुसार मानिसमा बर्डफ्लुको संक्रमण भएमा ज्वरो आउने, खोकी लाग्ने, घाँटी दुख्ने, जीउ दुख्ने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छन् । केहीमा फोक्सोमा गम्भीर असर पर्न गई निमोनिया पनि हुनसक्छ । यस्तो अवस्थामा रोग घातक बन्न सक्छ ।

रोगथामका उपायहरुः

१. आफ्नो फार्ममा जैबिक सुरुक्षाका उपायहरु लागु गर्ने ।

जङ्गली पंक्षीहरु आफ्नो फार्ममा पालेका कुखुरा, हाँसहरु संग सम्पर्कमा आउन नदिने ।

हाँस र कुखुरालाई छुट्टाछुट्टै खोरमा पाल्ने र एकै ठाउँमा चर्ने नदिने ।

भरप्रदो स्रोतबाट मात्र चल्ला, दाना र अन्य सामाग्री भित्राउने ।

बिरामी कुखुरालाई अन्य पंक्षीसंग लसपस हुन नदिने ।

बजारमा बेच्न लगिएका कुखुरा फिर्ता नल्याउने ।

खोरमा पस्दा निस्कदा साबुन पानिले राम्ररी हात धुने ।

मरेका हाँस, कुखुरा तथा सुली, प्वाँख आदि नथाभावी नफाल्ने ।
२. अबैध ओसार पसार नगर्ने नगराउने । कसैले अबैध पदार्थ ओसार पसार गरेको थाहा पाएमा सम्बन्धित निकायमा जानकारी दिने ।

३. कुखुरा, हाँस वा अन्य पंक्षीहरुमा आकस्मीक रोग देखापरेमा वा मृत्यु भएमा तुरुन्तै नजिको पशुसेवा कार्यलय वा नजिकको भेटेरीनरी डाक्टरलाई जानकारी गराउने र खुल्ला हातले बिरामी वा मरेका कुखुरा नछुने ।

सवा लाख कुखुरा नष्ट

काठमाडौं – मुलुकका तीन जिल्लामा पालेका कुखुरामा बर्डफ्लूको संक्रमण देखिएको छ। मकवानपुर, काठमाडौं, पोखरामा बर्डफ्लूको संक्रमणले धमाधम कुखुरा मरेका छन्। कुखुरा मर्न थालेपछि शंका लागेर परीक्षण गर्दा बर्डफ्लू भाइरस एच५एन१ संक्रमण भएको पुष्टि भएको पशु सेवा विभागले जनाएको छ।

बर्डफ्लूको संक्रमण फैलिएपछि किसानलाई करोडौं रुपैयाँको क्षति पुगेको छ। बर्डफ्लूको संक्रमण देखिएको र त्यसलाई फैलिन नदिनका लागि सुरक्षात्मक उपाय अपनाएको पशु सेवा विभागले जनाएको छ। केन्द्रीय पशुपक्षी रोग अन्वेषण प्रयोगशाला, त्रिपुरेश्वरले बर्डफ्लू भाइरस भएको पुष्टि गरेपछि कुखुरा नष्ट गरिएको छ।

तीन जिल्लामा संक्रमण देखिए पनि सरकार मकवानपुर, काठमाडौंमा मात्र करिब सवा लाख कुखुरा नष्ट गरेको पशु सेवा विभागले जनाएको छ। दुई जिल्लामा एक लाख २३ हजार एक सय ३४ कुखुरा नष्ट गरेको विभागले जनाएको छ। बर्डफ्लू भेटिएका ठाउँमा कुखुरा नष्ट गरेर गाड्ने काम जारी रहेको विभागका प्रवक्ता चन्द्र ढकालले बताए।

‘कुखुरा नष्ट गर्न टोली परिचालन गरेका छौं,’ ढकालले भने।  किसानलाई ठूलो क्षति भए पनि राहतस्वरुप न्यून रकम दिने ढकालले बताए। हेटौंडा र काठमाडौंमा विशेष गरी लेयर्स कुखुरामा योपटक एच५एन१ भाइरसको संक्रमण देखिएको हो। पोखरामा लोकल कुखुरामा देखिएकाले सुरक्षात्मक उपाय अपनाउन केही समय लाग्ने र केही दिनमा सबै नियन्त्रणमा आउने जनाएको छ।

कुखुरा मर्न थालेपछि कुखुराको मासु बिक्रीमा कमी आएको व्यवसायीले बताएका छन्। यसले कुखुरा व्यवसायमा गरिएको अर्बौं लगानीलाई असर पार्न सक्ने विज्ञहरु बताउँछन्। मुलुक कुखुराको मासु र अण्डामा आत्मनिर्भर छ। अर्बौं लगानी गरेर व्यावसायिक रुपमा कुखुरापालन गरिँदै आएको छ। हरेक व्यक्तिलाई वार्षिक ४८ अण्डा आवश्यक पर्नेमा अहिले प्रतिवर्ष प्रतिव्यक्ति ५०.७ गोटाका दरले उत्पादन भएको पशुपक्षी विभागले जनाएको छ।

सरकारी तथ्यांक अनुसार वार्षिक रुपमा कुखुराको मासु २० अर्ब ५२ करोड ८८ लाख रुपैयाँ, अण्डाबाट नौ अर्ब १३ करोड ३७ लाख ३६ हजार, चल्ला बिक्रीबाट तीन अर्ब ६० करोड ७६ लाख, कुखुराको मलबाट ४५ करोड ३७ लाख रुपैयाँको कारोबार हुन्छ। ६४ जिल्लामा २१ हजार नौ सय ५६ व्यावसायिक फार्म रहेको विभागले जनाएको छ।  उच्च हिमाली क्षेत्रमा चिसो हुने भएकाले त्यहाँको तापक्रम कम हुँदा सोलुखुम्बु, मनाङ, मुस्ताङ, डोल्पा, जाजरकोट, जुम्ला, मुगु, कालिकोट, अछाम, बाजुरा र हुम्ला गरी ११ जिल्लामा व्यावसायिक कुखुरापालन हुँदैन। यी बाहेक सबै जिल्लामा कुखुरापालन हुन्छ।

मुलुकभर कुखुरापालन भए पनि चितवन, काभ्रे, दाङ, सुनसरी, धादिङ लगायत जिल्ला कुखुराका पकेट क्षेत्र हुन्। तीमध्ये २० हजार चार सय ८३ बोइलर, १३ सय ३७ लेयर्स कुखुरा र एक सय २८ ह्याचरी, आठ गिरिराज कुखुराका फार्म छन्। विभागका अनुसार ६ करोड आठ लाख २६ हजार आठ सय कुखुरापालन गरिएको छ। तीमध्ये पाँच करोड २६ लाख ६६ हजार ब्रोइलर, ६९ लाख आठ हजार पाँच सय लेयर, १२ लाख ५२ हजार दुई सय अन्य जातका कुखुरा पालिएको छ। कुखुरापालनमा ५५ हजार आठ सय ७१ जनाले रोजगारी पाएका छन्। ९९ हजार ६ सय अस्थायी कामदार छन्। कुखुरापालनमा निजी क्षेत्रको लगानी छ।

कुखुरापालनमा करिब एक खर्ब रुपैयाँ लगानी भएको पोल्ट्री व्यवसायी मञ्चले जनाएको छ। उत्पादन बढाउन पशुपक्षी मन्त्रालयले कुखुरा पालन विस्तार गरेर मासु र अण्डा उत्पादन बढाउनको लागि अण्डा आत्मनिर्भरता कार्यक्रम, पारिवारिक पोषण सुरक्षा, ग्रामीण कुखुरापालन, स्थानीय पशु संरक्षण अन्तरगत कुखुरापालन कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ। कुखुरामा लाग्ने रोग नियन्त्रण गर्न निःशुल्क भ्याक्सिन वितरण, रानीखेत रोग नियन्त्रण, रानीखेत रोग नियन्त्रण लगायतका विभिन्न कार्यक्रम रहेका छन्।

यो व्यवसायमा रहेका ७५ प्रतिशतभन्दा बढीले नाफा कमाउने गरेका छन्। तर, बीचबीचमा आउने बर्डफ्लूको संक्रमणले कुखुरापालक चिन्तित छन्। विदेशबाट गैरकानुनी ढंगले आयात हुने चल्लामा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउन, बर्डफ्लू तथा महामारीमा नष्ट भएका कुखुरा, अण्डाको क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने आवाज बारम्बार उठ्छ।

कुखुरापालनको व्यवसाय फस्टाएर मासु र अण्डा आयात प्रतिस्थापन भए पनि ठूलो परिणाममा दाना आयात हुने गरेको छ। कुखुरालाई खुवाउने दानामा प्रयोग हुने कच्चा पदार्थ वार्षिक १५ अर्ब रुपैयाँको आयात भइरहेको व्यवसायी बताउँछन्। दानामा प्रयोग हुने मकै, भटमास, सूर्यमुखीको पिना र तिलको पिनालगायत कच्चापदार्थ खरिदमा उक्त रकम बाहिरिन्छ।

कुखुरापालन अन्तर्गत ह्याचरीमा नयाँ प्रविधि भित्रिएसँगै यो व्यवसाय फस्टाएको हो । कुखरा व्यवसायमा पछिल्लोपटक व्यापारिक घरानाको लगानी भित्रिएको छ। पछिल्ला केही वर्षमा कुखुराको मासु र अण्डा उपभोग समेत ह्वात्तै बढेको छ।

Source:- nagariknetwork

हेटौंडामा बर्डफ्लु देखिएपछि अन्य ठाउँमा भित्रिन नदिन चितवनमा उच्च सतर्कता

भरतपुर, चितवन । छिमेकी जिल्ला मकवानपुरमा कुखुरामा बर्डफ्लु देखिएपछि जिल्लामा उच्च सतर्कता अपनाइएको छ । पोल्ट्रीको राजधानी मानिने यस जिल्लामा भित्रने नाकाहरुमा पंक्षीजन्य वस्तु आयातमा कडाइ गरिएको छ भने कृषकलाई जैविक सुरक्षामा ध्यान दिन अनुरोध गरिएको छ ।

भेटेनरी अस्पताल तथा पशु विज्ञ केन्द्रका निमित्त प्रमुख डा पर्शुराम फुयालले यस जिल्ला हुँदै राजधानी र बाहिरी जिल्लामा कुखुराजन्य पदार्थ धेरै आवतजावत गर्ने हुदाँ क्वारेन्टाइनमा कडाइका साथ चेकजाँच थालिएको बताएका छन् ।

ुमकवानपुरमा बर्डफ्लु देखिएपछि जिल्ला छिर्ने नाकामा क्वारेन्टाइनलाई विशेष चेकजाँचका लागि निर्देशन दिइएको छु, उनले भने। अहिले जिल्लाका १५० कुखुराका नमूना परीक्षणका लागि काठमाडौँ पठाइएको उनले बताए ।

बर्डफ्लु संक्रमण हुन सक्ने देखिएकाले व्यवसायीलाई जैविक सुरक्षामा ख्याल गर्दै काम गर्न आग्रह गरिएको र जिल्लामा बर्डफ्लु भित्रने सम्भावना प्रवल रहेको बताउँदै उहाँले चाँडै जिल्ला बर्डफ्लु नियन्त्रण प्राविधिक समितिको बैठक राखेर सबैलाई यसको विषयमा जानकारी गराइने बताए ।

देशका विभिन्न जिल्लामा जाने मुख्य राजमार्ग नै चितवन हुँदै जाने भएकाले यहाँका व्यवसायी अझै सतर्क हुन आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ ।

राष्ट्रिय पक्षी रोग अन्वेषण प्रयोगशाला भरतपुरका प्रमुख डा दयाराम चापागाईंले हरेक हप्ता दुई दिन यहाँ नमूना सङ्कलन गरी केन्द्रीय पशुपक्षी रोग अन्वेषण प्रयोगशाला त्रिपुरेश्वर पठाउने गरेको जानकारी दिए ।

नियमित रुपमा नमूना सङ्कलन भई रहेको भए पनि हालसम्म ‘लो प्याथोजेनिक एच नाइन’ मात्र देखिएको बताए ।

देशका विभिन्न क्षेत्रबाट लो प्याथोजेनिक शंकास्पद देखिएमा यहाँ नमूना परीक्षण गर्ने गरिन्छ । थप शंका लागेमा यहाँबाट केन्द्रीय प्रयोगशालामा पठाइँदै आएको छ ।

उनका अनुसार जिल्लामा लो प्याथोजेनिक अर्थात् एच नाइनका कारण धेरै कुखुरा मरे पनि हाई प्याथोजोनिक अर्थात् एच फाइभ भने देखिएको छैन । नेपाल अण्डा उत्पादक सङ्घका केन्द्रीय अध्यक्ष त्रिलोचन कँडेलले मकवानपुरमा रोग देखिएसँगै देशभरका कृषकले जैविक सुरक्षामा विशेष ध्यान दिएको बताए

नेपालमा कुखुरा जन्य क्षेत्रमा एक खर्बभन्दा बढी लगानी भई सकेको भन्दै उनले एक मात्र आत्मनिर्भर उद्योग भएकाले स्वयं कृषक र सरकारले व्यवसाय बचाउन सहयोग गर्नुपर्ने माग गरे ।

रोग भित्रन नदिन अपनाउनुपर्ने मुख्य विधि जैविक सुरक्षा हो । यो विधि कुखुरामा कुनै प्रकारको रोगका किटाणुको प्रवेश र फैलावट रोक्नको लागि अवलम्बन गरिन्छ । पोल्ट्री व्यवसायी मञ्चका कार्यकारी निर्देशक शिव बरालका अनुसार नेपालमा दैनिक ५० लाखभन्दा बढी अण्डा उत्पादन हुने गरेको छ ।

दैनिक ब्रोइलर मासु आठ लाख ५० हजार किलो उत्पादन हुने गर्दछ । बरालका अनुसार हप्तामा ब्रोइलर कुखुराको चल्ला २७ लाख र लेयर्सको चल्ला तीन लाख उत्पादन हुँदै आएको छ । देशको कुखुराजन्य पदार्थको आधा चितवनमा उत्पादन हुने गर्दछ ।

यसअघि बर्डफ्लु भित्रदा कृषकले ठूलो नोक्सानी बेहोरेका थिए । पहिले पहिले भारतमा बर्डफ्लु देखिदासमेत नेपालमा खपतमा कमी आएको भए पनि पकाएर खाँदा असर नपर्ने भएपछि जिल्लामा नै रोग देखिदासमेत खपतमा भने कमी नआउने गरेको पोखरेलको भनाइ छ।

Source:- vettimes

कास्कीमा पनि बर्डफ्लू पुष्टि, कुखुरा झोक्राउने/मर्ने गरेको भए खबर गरिहाल्नुस्

रञ्जन अधिकारी, पोखरा । हेटौंडा र काठमाण्डौमा कुखुरामा बर्ड फ्लू संक्रमण देखिएको समाचार आइरहँदा कास्कीमा पनि बर्ड फ्लू भेटिएको छ । मादी गाउँपालिका वडा नं. ३, याङ्जाकोटमा स्थानीयले पालेका लोकल र गिरीराज जातका कुखुरामा बर्डफ्लू संक्रमण भएको हो ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय, कास्की बर्डफ्लू रोग नियन्त्रक कक्ष सूचना अधिकारी डा. गृष्म न्यौपानेका अनुसार याङ्जाकोटमा घरमा पालिएका कुखुरा मर्न थालेपछि ५० नमूना संकलन गरिएको र शंकास्पद नमूना परीक्षण गर्दा बर्डफ्लू भाइरस एच ५ एन वान संक्रमण देखियो । पुनः केन्द्रिय पशुपंक्षी रोग अन्वेषण प्रयोगशाला, त्रिपुरेश्वरमा पठाउँदा पनि बर्ड फ्लू भाइरस देखिएपछि नियन्त्रणका लागि टोली परिचालन गरिएको छ ।

आइतबार मन्त्रीस्तरकै निर्णयानुसार तत्काल रोग नियन्त्रणका लागि पत्र प्राप्त भएपछि सोमबार बिहान प्रमुख जिल्ला अधिकारी चक्रबहादुर बुढाको अध्यक्षतामा बैठक बसेको उनले जनाए । कन्ट्रोल इञ्चार्ज डा. केदार राज पाण्डे सहितको टीम रोग नियन्त्रणका लागि खटिएका छन् । टोली याङ्जाकोट प्रस्थान गरेको छ ।

फागुन दोस्रो सातामै कुखुरा भकाभक मर्न थालेपछि फागुन १९ गते पहिलोपटक जाँच गरिएको थियो । बर्डफ्लूको संक्रमण देखिएको स्थानमा चार किल्ला तोकिएको छ । पूर्वपट्टी भीरक्षेत्र, पश्चिममा पोखरा आउने बाटो, उत्तरतर्फ गाउँपालिका कार्यालय र दक्षिणतर्फ ससुराबाजे भनेर चिनिने स्थानीयको घरलाई चार किल्ला कायम गरिएको छ ।

अब चारकिल्ला क्षेत्रभित्रका सबै कुखुरा, दाना, सुली नष्ट गरिने, खोर सरसफाईसँगै चुना तथा एन्टीभाइरल औषधि चर्ने, १० दिनसम्म कुनैपनि पंक्षी तथा पंक्षीजन्य वस्तु ओसारपसार नगर्ने डा. न्यौपानेले बताए ।

अन्य कहिँकतै कुखुरा झोक्राउने, मर्ने गरेको भए तुरुन्त जानकारी गराउन पशु विकास अधिकृत सहदेव पौडेलले आग्रह गरेका छन् । पोखरा महानगरपालिका, पशु सेवा महाशाखा प्रमुख शिव वाग्लेले मादीको याङ्जाकोट बाहेक अहिलेसम्म पोखरा क्षेत्रमा नदेखिएको बताए ।

काठमाण्डौ र हेटौंडामा उच्च सतर्कता

कास्की सहित काठमाण्डौ, हेटौंडामा पनि कुखुरामा बर्ड फ्लुको संक्रमण देखिएको र त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास जारी रहेको पशु सेवा विभागले जनाएको छ । हेटौँडा र काठमाडौँको तारकेश्वरमा बर्ड फ्लुको संक्रमण देखिएको र त्यसलाई फैलिन नदिनका लागि सुरक्षात्मक उपाय अपनाएको विभागले जनाएको छ ।

हेटौँडा र काठमाडौँमा विशेष गरि लेयर्स कुखुरामा योपटक एच ५ एन वान भाइरसको संक्रमण देखिएको हो । पोखरामा लोकल कुखुरामा देखिएकाले सुरक्षात्मक उपाय अपनाउन केही समय लाग्ने र केही दिनमा सबै नियन्त्रणमा आउने जनाएको छ ।

कुखुरापालनबाट नेपालले वार्षिक ३३ अर्ब ७२ करोड अर्थोपार्जन गरिरहेको जनाइएको छ । झण्डै एक लाख ५० हजार व्यक्तिले रोजगार पाएका छन् भने कूल गार्हस्थ्य उत्पादनको झण्डै चार प्रतिशत र कूल कृषि गार्हस्थ्य उत्पादनमा झण्डै आठ प्रतिशत पोल्ट्री क्षेत्रको भूमिका रहेको छ ।

Source:- bigkhabar

काठमाडौँमा दुई पोल्ट्रीफार्ममा बर्डफ्लु देखियो, २८ हजार कुखुरा नष्ट,

काठमाडौँ । काठमाडौँको ताकेश्वरका दुई कुखुरा पोल्ट्रीफार्ममा बर्डफ्लु भएको पुष्टि भएको छ । तारकेश्वर–७ स्थित बस्नेत टोलका श्यामसन्दुर बस्नेतको सागर पोल्ट्रीफार्म र श्यामकुमार बस्नेतको आकाश पोल्ट्रीफार्मका कुखरामा बर्डफ्लु भएको पुष्टि भएपछि २८ हजार कुखुरा नष्ट गरिएको नगर पशुशाखा प्रमुख डा जयप्रकाश राय यादवले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार गत वर्ष पनि यहाँ हाँसमा बर्डफ्लुको सङ्क्रमण देखिएको थियो । पुनः कुखुरामा सङ्क्रमण देखिएको कारण अहिलेसम्मको अध्ययनबाट पत्ता लगाउन नसकेको उनले बताए । बर्डफ्लु भएको पुष्टि भएपछि सो प्रभावित क्षेत्रमा रहेका पोल्ट्रीफार्मका कुखुरा नष्ट गर्ने काम भइरहेको छ । अन्य पोल्ट्रीफार्मका कुखुरामा पनि बर्डफ्लुको लक्षण देखिन थालेकाले परीक्षणका लागि पठाइसकिएको बताइएको छ ।

प्रमुख यादवका अनुसार चार किल्लाभित्रका पक्षी नष्ट गरी खाडलमा पुरिएकोे छ । खाली रहेका खोरलाई पनि निःसङ्क्रमण गरिएको छ । बर्डफ्लु प्रभावित क्षेत्रका कुखुरा फार्ममा चुना र ‘भिर्कोन स्प्रे’ छर्ने काम भइरहेको बताइएको छ । यस अघि मकवानपुरको हेटौंडामा समेत वर्ड देखिएको थियो । रासस

हेटौंडामा बर्ड फ्लू भेटियो अन्य ठाउँमा भित्रिन नदिन सतर्कता बढाइयो

मकवानपुर : तीन नम्बर प्रदेशको राजधानी हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा बर्ड फ्लूको संक्रमण भेटिएको छ । रोग देखा परेपछि बर्ड फ्लू रोग नियन्त्रण प्राविधिक समितिको बैठक बसेर चार किल्ला तोकी रोग नियन्त्रणको प्रयास सुरु गरिएको छ ।

समितिका अध्यक्ष एवं मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी अस्मान तामाङले बिहीबार आपतकालिन बैठक बोलाई कुखुरा व्यवसायी र उपभोक्तालाई सचेत हुन आग्रह गरेका छन् ।

हेटौंडा ७ नागस्वतीका कुलप्रसाद चौलागाईंको मृत कुखुराको नमुना जाँच गर्दा बर्ड फ्लू फेला परेपछि रोग नियन्त्रण गर्न लागि परेको भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशुसेवा विज्ञ केन्द्र हेटौंडाका प्रमुख डा. चेतनारायण खरेलले बताए ।

उनका अनुसार चौलागाईंले व्यवासायिक रुपमा पालेको लेयर्स कुखुराको नमूना परिक्षण गर्दा बर्ड फ्लूको संंक्रमण फेला परेको हो । यसैबिच, जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरले चौहद्दी तोकी रोग नियन्त्रण गर्न कुखुरा, अण्डा र सुली समेत अन्यत्र निकासीमा रोक लगाई सूचना प्रकाशित गरेको छ ।

चौलागाईंको कुखुरा खोरको पूर्वमा वडा नम्बर ६ र ७ को सीमाना, पश्चिममा वनदेवी मन्दिर जाने बाटोको पूर्वी सीमाना, उत्तरमा बनदेवी दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्थाको भवनको सीमानाको बाटो र दक्षिणमा अग्राठे मन्दिरको उत्तरी सीमाना परिधिभित्र कुखुरा, खण्डा र सुली समेत अन्यत्र निकासी नगर्न सूचना प्रकाशित गरिएको छ ।

फागुन दोस्रो सातापछि हेटौंडा ७ कमानेसहित जिल्लाका करिब २५ हजार बढी कुखुरा मरेको किसानहरुरूले बताएका थिए । भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशुसेवा विज्ञ केन्द्र हेटौंडाका अनुसार मरेको कुखुराको दोस्रो पटक पठाएको नमुना केन्द्रीय पशुपन्छी रोग अन्वेषण प्रयोगशाला त्रिपुरेश्वरमा परिक्षण गर्दा बर्ड फ्लू फेला परेको हो ।

कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय अन्तरगतको पशु सेवा विभागले बुधबार पत्राचार गर्दै बर्ड फ्लू रोग नियन्त्रण (संशोधनसहित) आदेश २०६४ को दफा ६ अनुसार नियन्त्रण कार्यान्वयन गर्न मन्त्रीस्तरको निर्णय अनुसार गर्न निर्देशन दिएको थियो ।

thenepaltop

कालिज संरक्षण गरिँदै

बागलुङ । बढ्दो शिकारले सङ्कटमा पर्ने देखिएपछि कालिज संरक्षण प्रयास अघि बढाइएको छ । कागलुङ् नगरपालिका–१ स्थित कालिका भगवती मन्दिर व्यवस्थापन समिति कालिज संरक्षणमा लागेको हो । वासस्थानको सुरक्षा र चोरी शिकार नियन्त्रणमा योजनाबद्ध काम सुरु गरिएको छ ।

मन्दिर वरिपरि रहेको १९० रोपनी वन क्षेत्रमा कालिजलगायतका पक्षींको वासस्थान छ । प्राकृतिक वासस्थानमै कालिज संरक्षण गरिएको मन्दिरका अध्यक्ष राजु खड्काले बताए । उनका अनुसार हिजोआज कालिज मन्दिरका परेवासँगै चारो टिपिरहेका हुन्छन् ।

संरक्षण र हेरचाहले कालिजको आनीबानी फेरिएको उनको बुझाइ छ । मन्दिर प्राङ्गणमै परेवाको बथानमा मिसिएर चर्छन्, अध्यक्ष खड्काले भने, “हेर्दा पनि अनौठो र रमाइलो लाग्छ । मन्दिर परिसरको जङ्गलमा दुर्लभ देखिने कालिज अहिले दैनिकजसो भेटिन थालेका छन् ।

जङ्गलभित्र आवतजावत रोक्ने गरी तारबार गरेपछि कालिज संरक्षणमा ठूलो टेवा पुगेको छ । मन्दिरमा खटिने प्रहरी, कर्मचारीलाई पनि विशेष रुपमा सचेत बनाएका छौँ, उनले भने, “जङ्गलको बीच–बीचमा कालिजलाई चारो पनि राख्ने गरेका छौँ ।

‘वन कुखुरा’ भनेरसमेत चिनिने कालिज बढी अवैध शिकार हुने जङ्गली चरा हो । कालिजको वासस्थान जोगाउन र चोरी शिकार रोक्न सके कालिज संरक्षण हुने देखिएको उनले बताए । मन्दिरमा अहिले चार वटा समूहमा कालिज रहेको अनुमान गरिएको छ । एउटा समूहमा सात–आठ वटासम्म कालिज देखिएको अध्यक्ष खड्काले बताए । विशेष गरी मन्दिरको दक्षिणी क्षेत्रको जङ्गलमा कालिजको बढी बसोबास छ । यही हिसाबले संरक्षण योजना सफल भए कालिजको सङ्ख्या बढ्दै जाने बताइएको छ ।

कालिज संरक्षणको प्रयास प्रशंसनीय रहेको डिभिजन वन कार्यालयका सहायक वन अधिकृत मदन सुवेदीले बताए । वन्यजन्तु संरक्षणमा अझै व्यवस्थित र योजनाबद्ध काम गर्न आवश्यक छ, ”उनले भने ।

पछिल्लो समय अवैध चोरी शिकारका कारण कालिज सङ्कटमा छ । मानव बस्तीदेखि नजिकैका जङ्गलमा पाइने भएको हुँदा कालिजको बढी शिकार हुन्छ । कालिजको मासु स्वस्थ र स्वादिलो मानिन्छ । लोपोन्मुख अवस्थामा नभए पनि कालिज शिकार गर्नु गैरकानूनी हुने सहायक वन अधिकृत सुवेदीले बताए ।

कालिजलगायत कुनै पनि पक्षी र वन्यजन्तु शिकार गरे जरिवाना र जेल सजायसम्म हुन्छ, ”उनले भने । शिकारको उजुरी आए कार्यालयले कारवाही प्रक्रिया अघि बढाउने उनको भनाइ छ । अनुमति लिएर र दस्तुर तिरेर केही निश्चित संरक्षित क्षेत्र र शिकार आरक्षमा मात्र कालिजको शिकार गर्न पाइने व्यवस्था छ ।

पछिल्लो समय नेपालमा कालिजको विकसित जातलाई व्यावसायिक रुपमा पनि पाल्न थालिएको छ । होटल, रेष्टुराँमा कालिजको मासु महँगो मूल्यमा बिक्री हुन्छ । मन्दिरमा वन्यजन्तु संरक्षण उद्यान निर्माणको लागि तारबार गर्ने, अग्निरेखा बनाउनेलगायतका काम अघि बढाइएको छ । वन्यजन्तु संरक्षणसँगै पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन उद्यानको योजना ल्याइएको अध्यक्ष खड्काले बताए । मन्दिर क्षेत्रमा नभएका वन्यजन्तु र पक्षी बाहिरबाट ल्याएर राखिने जनाइएको छ ।

Source:-souryaonline